UREMBO NA MAVAZI YA MSICHANA

JIPATIE-JARIDA.jpg

UREMBO NA MAVAZI YA MSICHANA

UREMBO NA MAVAZI YA MSICHANA

Ingawa ni vigumu kueleza kinagaubaga maana halisi ya neno urembo, naweza kusema kuwa urembo ni utumiaji wa mapambo, manukato, marashi, uturi, mavazi na rangi ili kuremba na kuongeza nakshi na umaridadi katika mwonekano, sifa na viwango vya ubora wa msichana au mwanamke kwa lengo la kuvutia au kufurahisha hisia (za kuona, kunusa au kugusa) za mtu mwingine atakayekutana naye.
Urembo ni swala linalotokana na mtazamo wa jamii kwa wakati uliopo, ni kile jamii inachoamini kuwa kinavutia hisia hata kama kwa hakika si urembo katika jamii nyingine. Kwa maana hiyo vipodozi na mavazi ni vitu muhimu sana katia maswala ya urembo.
Katika siku za hivi karibuni urembo pia huchukuliwa kama biashara na fani inayozalisha ajira kwa ajili ya kuwaongezea kipato wasichana wanaotimiza vigezo na matarajio ya matajiri wanaoandaa mashindano ya urembo.
Ingawa katika mashindano ya urembo waandaaji huipamba zaidi maana ya neno urembo na kuiongezea vipengele na vigezo kama vile msichana ambaye hajaolewa au kuzaa, mwenye kipaji, elimu nzuri ya darasani na mwenye uwezo wa kujieleza, lakini maana halisi ya urembo inabaki bila kuathiriwa. Urembo wa msichana hauwezi kutenganishwa na mvuto wa mwonekano wake.

Vipodozi

Ni jambo la kawaida na linalofaa kwa sisi binadamu kuhangaikia sura na mwonekano wetu, Mungu alipotuumba aliweka ndani ya mioyo yetu shauku ya kupenda uzuri na kupendeza. Alitupatia pia vitu vya asili na salama kwa ajili ya kutufanya tuendelee kuwa wazuri; Yeye ndiye aliyeumba dhahabu, almasi, lulu, maua yanayotoa harufu nzuri na mimea yenye mafuta na manukato salama ili tuvitumie kwa faida.
Msichana anayejali afya yake ni lazima azingatie usafi na mwonekano wake. Ni lazima aitunze ngozi yake, nywele zake na kucha katika hali inayovutia, kupendeza na kudumisha afya. Msichana yeyote hapaswi kukaa katika hali ya uchafu na kujisahau kiasi kwamba watu wengine wakaudharau usichana wake.
Hapa ndipo swala la wasichana kuwa watumiaji na wateja wakuu wa vipodozi linapoingia. Ni jambo zuri kutumia vipodozi, hata vitabu vya kumbukumbu za zama zilizopita vinatutaarifu kuwa wasichana wa zamani walioheshimika walitumia vipodozi salama [8]. Paulo, mwanazuoni na mwanasheria wa karne ya kwanza pia aliwashauri wanawake kutunza nywele zao vizuri [9].
Ni jambo la busara kuelewa kuwa lengo la kutumia vipodozi si kujipamba kwa ajili ya urembo wa kupendeza tu wala si kuiga mwonekano wa mitindo na matangazo ya biashara katika majarida na matangazo ya biashara bali pia ni kwa ajili ya afya njema. Hivyo basi ni vema na haki kuvifahamu, kuchagua na kutumia vipodozi salama kwa afya ya mwili, akili na roho.
Kuangaikia sura kupita kiasi kwa kujiangalia kwenye kioo, kutengeneza au kuvaa nywele za bandia, kuvaa mavazi yenye mitindo ya aina mbalimbali ya kisasa na kujipaka vipodozi kupita kiasi ni tatizo la afya ya akili na hisia sawa na tatizo la urahibu wa dawa za kulevya.
Msichana wa leo anayejali afya yake hana haja ya kuubadili mwili wake au kufanya marekebisho ya maumbile ya ngozi na sura yake ya asili kutokana na maoni ya wanamitindo wanaofanya biashara kwa faida zao za kibinafsi katika mfumo wa maisha ya kibepari bila kujali afya za wateja wao. Hakuna sababu za msingi kwa msichana kutekwa fikra zake kitumwa na waandaaji wa mashindano ya urembo au kuviachia vyombo vya habari viamue sura na maisha yake yatakavyokuwa.
Mwandishi mmoja maarufu sana duniani na mwelimishaji wa mambo ya afya ya mwili na roho, aliwahi kusema kwamba msichana anayejinasua katika utumwa wa mitindo ya kisasa (fashions), atakuwa pambo zuri sana katika jamii yake [10]. Mitindo ya kisasa inaleta urahibu na kufanya mtu kuwa mtumwa wa wafanyabiashara wanaoandaa matangazo ya biashara kwa ufundi mkubwa ili kujipatia mawindo yao.
Ingawa ugonjwa wa kuangaikia sura kupita kiasi huwapata watu wa umri wowote, kwa kawaida vijana hasa wasichana huathiriwa zaidi na hali hii. Matumizi ya vipodozi yana uhusiano wa karibu sana na afya ya ngozi, afya ya mfumo wa fahamu na afya ya mfumo wa damu kutegemea kiasi, njia ya kutumia na urefu wa kipindi cha kutumia.
Ngozi yenye afya ina kazi nyingi ikiwa ni pamoja na kulinda mwili dhidi ya mashambulizi ya bakteria na vimelea wengine wanaosababisha magonjwa. Ngozi pia husaidia mwili usipate madhara yatokanayo na mionzi ya jua na kuzuia ugonjwa wa saratani (kansa). Kazi zingine za ngozi ni pamoja na kutoa uchafu mwilini, kusaidia katika mawasiliaono yasiyohitaji maneno, kurekebisha joto la mwili na kusafirisha hisia za mwili. Ngozi pia huzalisha mafuta yanayo lainisha mwili, huzalisha kinga mwilini na kutengeneza vitamini D ambayo ni ya muhimu sana kwa afya ya mifupa, meno na misuli.
Afya ya ngozi, nywele na kucha hutegemea sana mazingira ya ndani na nje ya mwili, hutegemea umri, jinsia, lishe, kinga mwili, vinasaba, kazi, usafi, hali ya uchumi, hali ya hewa, mila, mazingira na matumizi ya vipodozi.
Tatizo kubwa la vipodozi vingi leo kwa afya ya wasichana linakuja pale msichana atakapotumia vipodozi vyenye viambato vyenye sumu na dawa vinavyochubua ngozi na kuharibu rangi ya asili ya ngozi, kucha na nywele. Na hali hii husababisha madhara ya kiafya mapema sana au baadaye sana. Vipodozi vingi vya leo wanavyotumia wasichana vimechanganywa na sumu ya ‘hydroquinone’ pamoja na viambato vya dawa za ngozi na rangi zisizofaa kwa matumizi ya binadamu.
Vipodozi vingi huathiri ubora wa afya ya ngozi na kusababisha ngozi kuwa na mabakamabaka, ngozi kukunjamana na kupoteza hali yake ya kuvutia. Ngozi pia huwa nyembamba sana na kulainika kuliko kawaida. Hali hii husababisha ngozi kuchanika kwa urahisi na kushoneka kwa shida pale mtumiaji anapopata jeraha kubwa linalohitaji matibabu ya kushona. Ngozi iliyolainishwa sana kwa kemikali huzeeka haraka na kukunjamana baada ya miaka michache ya kutumia vipodozi vyenye kemikali hizo.
Vipodozi vingi pia huleta weupe bandia wa mwili kwa kuondosha dawa ya melanin inayofanya ngozi ya mwafrika kuwa nyeusi ambayo kimsingi humsaidia kukabiliana na mionzi ya jua. Ngozi isiyokuwa na melanin ya kutosha huathiriwa na mionzi ya jua kwa urahisi na kuongeza hatari ya kupata ugonjwa wa saratani (kansa) ya ngozi kwa urahisi.

Matumizi ya vipodozi hivi hatari pia yanaweza kusababisha kansa ya damu, kansa ya mapafu, kansa ya ini, kansa ya ubongo na uvimbe ndani ya pua (nasal polyps). Madhara mengine ya vipodozi visivyofaa ni pamoja na kupata chunusi kubwa, kupata ugonjwa wa mzio wa ngozi (allergy) na mwili kuwasha mara kwa mara. Vipodozi vyenye harufu kali pia vinaweza kusababisha ugonjwa wa pumu na kikohozi kwa mtumiaji au kwa watoto wadogo hasa wale wanaonyonya.

Pafyumu nyingi zina viambato vya manukato bandia yatokanayo na kemikali zinazodhuru afya ya neva, na wakati mwingine husababisha matatizo katika mfumo wa damu, na kuharibu utaratibu mzuri wa msukumo wa damu pamoja na kusababisha maumivu ya kichwa na kizunguzungu.
Vipodozi vyenye viambato vya dawa vikitumiwa kwa muda mrefu zaidi ya majuma mawili vinaweza kusababisha hali ya kukosekana kwa ulinganifu na usawaziko wa vichocheo vya ujinsia katika mwili wa msichana. Hali hii husababisha baadhi ya wasichana kuwa na misitari au milia ya ngozi katika baadhi ya sehemu za mwili pamoja na dalili au tabia za kiume kama vile kuota ndevu, kunenepa kwa kisanduku cha sauti (Adam’s apple) na kuwa na sauti nene yenye mikwaruzo au besi.
Mabadiliko mengine huusisha kunenepa kwa kinembe (clitoromegaly) na mabadiliko katika upataji wa damu ya hedhi. Msichana anaweza kupata damu ya hedhi kidogo, anaweza asiione kabisa au damu inaweza kutoka bila mpangilio maalumu, jambo hili linaweza kusababisha mahangaiko ya kihisia kwa msichana, na wasichana wengi huenda kuonana na madaktari mara kwa mara kutokana na athari hizi za vipodozi.
Mamlaka ya chakula na dawa Tanzania [TFDA], wenye dhamana ya kisheria ya kulinda afya ya watumiaji wa dawa, vipodozi na vyakula katika taifa la Tanzania, wamepiga marufuku matumizi ya cream, jeli, mafuta ya kujipaka, sabuni na lotion zenye kiambato cha Hydroquinone. Pia sabuni na cream zenye zebaki na homoni ya steroid zimepigwa marufuku kwa matumizi ya binadamu nchiniTanzania, [kwa taarifa zaidi tembelea katika tovuti ya TFDA, www.tfda.or.tz].
Viambato vingine ndani ya vipodozi vinavyodhuru afya ni pamoja na Petrolatum (mineral oil), Phthalates (DMP). 1, 4 dioxane /Polyethylene Glycol(PEG), Triethanolamine (TEA) na Parabens.Viambato hivi vinaweza kusababisha athari katika mfumo wa uzazi na kupunguza uwezo wa kutunga mimba, ugonjwa wa ini na figo na kupungua kwa uwezo wa kufikiri pamoja na ubunifu.
Athari za vipodozi hivi pia ni pamoja na kupunguza uwezo wa akili katika kujifunza mambo. Tatizo jingine ni urahibu na tamaa ya kutaka kuendelea kutumia na kupoteza uwezo wa kujidhibiti dhidi ya vipodozi hatari. Akili ya mtumiaji wa vipodozi hasa vile vinavyochubua ngozi na kuleta weupe bandia huzoea hali ya kudanganywa kuwa weupe ndio uzuri na urembo kiasi kwamba haikubaliani kwa urahisi tena na muonekano wa asili.
Kukosa au kuacha matumizi ya vipodozi hivi, husababisha msongo wa mawazo na msichana hupata hisia kuwa ngozi nyeusi siyo ya kuvutia hasa kwa wanaume au wavulana. Kwa wasichana hawa ngozi nyeusi ya asili husababisha huzuni na ngozi yenye weupe wa bandia ndiyo inayoleta furaha maishani mwao bila kujali hatari za kiafya.
Ngozi nyeusi kwao humaanisha kukosa mafanikio maishani, na hili huwafanya kuwa wabaguzi wa rangi na kuaibishwa na asili yao kama watu weusi. Huu ni mwendelezo wa dhana ya ubaguzi wa rangi uliokomaa katika mfumo wa kisayansi.
Msichana mmoja mwenye asili ya Afrika anayeishi Uingereza, aliwahi kusema kuwa anachukia kuwa mtu mweusi, anatamani kama angeweza kuondoa damu yote mwilini mwake na kuimwaga pamoja na kuchuna ngozi yake nyeusi yote ili awe mweupe. (http://www.sporah.com/2012/08/i-hate-being-ablack-girl-i-wish-i-could.html).
Huu ni ushahidi tosha kuwa wasichana wanaojichubua kwa vipodozi hatari ni waathirika kiasikolojia. Lakini hii pia inaweza kutafasiriwa kama athari ya biashara ya utumwa na utawala wa kikoloni. Katika utafiti uliofanywa jijini Dar-es-Salaam Tanzania na Dr.Kelly M.Lews wa Chuo Kikuu cha Georgia cha nchini Marekani, ulibainisha kuwa miongoni mwa sababu za kukithiri kwa tatizo hili, ni athari za ukoloni na biashara ya utumwa (The Psychology of skin Bleaching in Tanzania: From Slavery to Colonization to Contemporary Motivations, 2011).

Mikono.JPG

Rangi za kupaka kwenye midomo (Lipstick) na Afya ya msichana

Lipstick ni aina ya vipodozi vyenye rangi mbalimbali vinavyotumika kupaka katika midomo hasa ya wanawake ili kuongeza urembo na mvuto wao. Historia ya kupaka rangi kwenye midomo kwa kusudi la urembo inaonyesha kuwa jambo hili lilianza zamani sana na inasemekana kuwa lilianzia huko Misri.Wanawake wa Kimisri wakati huo walikuwa wanapaka rangi nyekundu kwenye midomo yao ili kuonyesha kuwa wako tayari kwa ajili ya ngono.
Maana halisi ya desturi hii ilikuwa ni kupeleka ujumbe kwa wanaume kuwa uchi wa mwanamke anayepaka rangi nyekundu mdomoni anapopata hamu ya ngono, midomo ya uchi wake inageuka kuwa na rangi nyekundu kama ile iliyopakwa kwenye midomo ya usoni.
Mwanasayansi na mtafiti wa mabadiliko ya tabia za wanadamu na maisha ya wanyama ambaye ni mwenyeji wa huko Uingereza, Desmond Morris katika kitabu chake cha “The Naked Ape (1967)” naye anaunga mkono dhana na madai hayo na anasema kuwa desturi ya wanawake kupaka rangi nyekundu kwenye midomo imetokana na wanawake kuifananisha midomo ya usoni na midomo ya uke inapovimba na kuwa na rangi nyekundu pale mwanamke anapokuwa na hamu kali ya kufanya ngono.
Kabla ya karne ya 19, kanisa Katoliki lilipinga na kuzuia matumizi ya lipstick miongoni mwa waumini wake kutokana na kuamini kuwa desturi ya upakaji wa rangi nyekundu katika midomo ya mwanamke ilikuwa na chimbuko lake kutoka katika ibada za kishetani na ufuska au umalaya. Kanisa liliendelea kufundisha hivyo kwa kipindi cha muda mrefu.
Ingawa matumizi ya rangi ya kupaka midomoni katika siku zetu inaweza kuwa na makusudi tofauti na yale ya zamani na kupendwa na wasichana au wanawake wa kisasa wanaokwenda na wakati katika urembo, lakini bado ni muhimu kuangalia athari zake kwa afya ya jamii na mwili wa mtumiaji mwenyewe.
Vipodozi hivi hutengenezwa kutokana na viambato mbalimbali na inasemekana kuwa baadhi ya viambato hivyo si salama kwa afya. Watafiti wa mambo ya afya ya jamii wanasema kuwa wanawake wengi wanaotumia rangi za kupaka midomoni wanachoangalia zaidi ni urembo na mvuto wao na wanasahau kuangalia upande wa pili wa athari zake kwa afya zao.
Katika utafiti uliofanywa huko Marekani na US Consumer Group “Campain for Safe Cosmetics” Oktoba 2007, ripoti yao iliyopewa jina la “A Poison Kiss, the Problem of Lead in Lipstick” (Busu lenye sumu) ilionyesha kuwa lipstick nyingi karibu theluthi moja, zilikuwa na madini ya ‘lead’kwa kiwango kikubwa zaidi ya kile kilicho salama kwa afya ya binadamu.
Viambato vingine vyenye madhara ambavyo vinapatikana katika rangi hizi kwa mujibu wa vyanzo mbalimbali vya habari za afya ya jamii ni pamoja na Butylated Hydroxyanisole (BHA), Coal tar (petroleum) na aluminum (Lakes color).
Lakini pia ndani ya rangi za kupaka mdomoni kuna rangi ya Carmine au natural red 4, rangi inayotokana na wadudu wekundu waliokaushwa na kusagwa kama vile ‘Red Beetles’. Pamoja na rangi hii, baadhi ya vipodozi hivi pia huongezewa mafuta ya nguruwe au mafuta ya ubongo wa ng’ombe kama malighafi za kutengenezea vipodozi hivi ili viweze kulainisha midomo. Watengenezaji wengine huongeza rangi za magamba ya samaki pamoja na mazao ya mimea kama vile red beets na bizari.

Mdudu (Red Beetle) anaetumiwa kutengeneza lipstick

Wanasayansi wanaongeza kusema kuwa viambato vyenye madhara katika rangi za kupaka midomoni vinaweza kuingia mwilini au kumezwa na kusababisha athari za kiafya kama vile saratani (kansa), magonjwa ya figo, shinikizo la damu, uchovu wa mwili usiokuwa na sababu bayana, kukosekana kwa usawaziko wa kihisia (mood swing), maumivu ya kichwa, kichefuchefu, magonjwa ya ngozi, kupasuka kwa midomo (cheilitis) na magonjwa ya neva.
Matatizo mengi ya kiafya yanayosababishwa na rangi hizi, hayatokei kwa haraka na ni mara chache sana waathirika wa rangi hizi kuhusisha utokeaji wa magonjwa wanayopata na mtindo wao wa maisha wa kutumia vipodozi hivi.
Wamawake wajawazito wanaotumia vipodozi hivi, huwaweka watoto wao walioko tumboni katika hatari ya kupata magonjwa wa mtindio wa ubongo na tahaira ya akili. Sumu ya lead inayopatikana katika baadhi ya vipodozi hivi hupita katika kondo la nyuma na kufika katika ubongo mchanga wa watoto walioko tumboni na kuathiri maendeleo ya ubongo na akili za mtoto, na matokeo yake ni kuzaa mtoto asiye na uwezo wa kuelewa kile anachofundishwa kwa haraka.
Wasichana na wanawake wanashauriwa kujiepusha na matumizi ya rangi hizi kwa ajili ya kulinda afya zao. Lakini kama hakuna njia nzingine zilizo salama zaidi za kukamilisha urembo wako, unashauriwa kuepuka kujilambalamba midomo pale unapokuwa umepaka rangi hizi mdomoni. Hii hupunguza kiasi cha viambato hatarishi vinavyoingia mwilini kwa njia ya kumeza, ingawa kiasi kingine kinaweza kupenya kupitia katika ngozi laini ya midomo na kuingia ndani ya damu.

Vipodozi na afya ya kucha

Mikono, viganja na vidole ni kati ya sehemu muhimu katika mwili wa msichana. Mikono hutumika kufanya shughuli nyingi za nyumbani, shuleni na sehemu mbalimbali katika maisha kuanzia kutandika kitanda, kupika, kufanya usafi, kuandika, kujiremba pamoja na majukumu mengine mengi. Mikono isipotunzwa vizuri ni rahisi sana kuharibika, kupoteza mvuto wake wa asili na kuharibu afya ya kucha. Hitaji la urembo wakati mwingine humsukuma msichana katika matumizi ya vipodozi vya kupaka kwenye kucha zake ili kukamilisha urembo wake.
Urembo wa vidole na kucha sio lazima ufanyike katika saluni au kwa wataalamu wa kupamba kucha, msichana anaweza kushughulikia afya na urembo wa vidole na kucha zake kwa gharama nafuu na kwa muda ambao mwenyewe anaona unafaa kufanya hivyo hata akiwa nyumbani. Hii pia itamsaidia Msichana kuchagua vipodozi salama kwa afya ya kucha zake na mwili kwa ujumla. Ni jambo la muhimu kufahamu kuwa baadhi ya vipodozi vinavyotumika katika urembo wa kucha, vina rangi na sumu zisizofaa kwa afya. Sumu kama vile ‘Formaldehyde na Toluene’ zinazopatikana katika baadhi ya rangi za kucha zina madhara kwa afya ya msichana.
Ni kweli kuwa kucha nzuri huongeza urembo, mvuto na furaha ya msichana lakini pia ni busara kukumbuka kuwa afya ni muhimu kuliko urembo na uzuri. Afya ya mwili na kucha za msichana kwa ujumla hutegemea chakula bora chenye protein, madini, vitamini na keratin na siyo rangi na vipodozi.
Upungufu wa vitamini A, B Complex, proteni, madini ya chuma na chokaa (kalishiamu) mwilini husababisha kucha zipoteze afya yake ya asili. Kucha ambazo hazina afya zinaweza kuoza, kukauka, kupinda, kupasuka au kuwa na umbo kama kijiko. Magonjwa ya kuvu (fungus), na baadhi ya dawa za kupunguza makali ya virusi pia huharibu afya ya kucha. Mojawapo ya athari za dawa za kupunguza makali ya VVU aina ya Zidovudine (ZDV) ni kucha kuwa na rangi nyeusi.
Kwa ajili ya afya bora ya kucha msichana anashauriwa kula mboga za majani, maharage, korosho, asali na matunda kwa wingi kila siku. Usafi wa kucha kila siku kwa kuziosha kwa maji ya uvuguvugu na sabuni laini pamoja na brashi ndogo ya mikono huimarisha afya ya kucha. Kucha pia zinaweza kusafishwa kwa maji ya mmea wa mshubiri (Aloevera), kitunguu saumu kilichopondwa pondwa au kitunguu maji kisha viganja na vidole vikaushwe vizuri na kupaka losheni.
Kucha za msichana zinatakiwa zisiwe ndefu ili kuepuka utunzaji wa vimelea vinavyosababisha magonjwa na kurahisisha utunzaji na usafi wa kucha. Kucha ndefu zinaweza kuwa chanzo cha hatari kwa afya ya msichana na familia yake hasa pale msichana anapohusika na uandaaji wa chakula cha familia. Katika familia nyingi, hasa familia za kiafrika wasichana ndio wanaobeba wajibu na majukumu ya kuandaa chakula cha familia.
Kwa afya nzuri ya kucha, msichana anashauriwa kukata kucha zake ili ziwe fupi kadri anavyotaka kwa kutumia ‘nail cutter’ au mkasi mdogo au wembe mpya ambao haujatumiwa na mtu mwingine. Kuchangia nyembe za kukatia kucha si salama kwani kunaweza kuwa njia mojawapo ya kusambaza vimelea vya magonjwa hatari ya kuambukiza kama vile virusi vinavyosababisha UKIMWI na ugonjwa wa homa ya ini.
Ni vizuri kulainisha ncha za kucha baada ya kuzikata kwa kutumia tupa ya kucha (nail file) na kuzisugua kuelekea upande mmoja ili kuepuka kucha zisivunjike au zisisababishe michubuko ya ngozi wakati wa kujikuna. Kusugua kucha kwa kwenda mbele na nyuma kunaweza kusababisha kucha zivunjike kwa urahisi na haraka.
Kwa afya njema ya kucha, msichana pia anashauriwa asifungue pini za barua au kukwangua vocha za simu kwa kutumia kucha. Kucha zisikatwe kwa kutumia meno na zisilowekwe kwenye maji kwa muda mrefu hasa pale maji hayo yanapokuwa na kemikali au sabuni. Kwa ajili ya afya njema ya kucha za miguuni, ni muhimu kuhakikisha kuwa, viatu kabla ya kuvaliwa vinakuwa vikavu na safi kabisa. Viatu visipotumiwa pia vihifadhiwe sehemu kavu isiyo na vumbi, maji au unyevunyevu ili kuepusha visiwe makazi ya kuvu (fungus) wanaoshambulia kucha.

Tafuta%20marafiki

Afya ya miguu

Matunzo ya miguu kwa kutumia njia za asili au vipodozi vya kisasa pia yana umuhimu katika kuboresha afya ya miguu ya msichana na urembo wake. Katika kitabu chao kiitwacho “The Definitive Book of Body Language”, Allan Pease na Barbara Pease, wanasema kuwa miguu ni miongoni mwa sehemu za mwili zinazopeleka ujumbe wa mvuto wa msichana au mwanamke bila hata wenyewe kutambua.
Miguu isiyotunzwa vizuri inaweza kupoteza afya ya ngozi na kucha lakini pia inaweza kupasukapasuka. Msichana mwenye tatizo la miguu kupasuka au miguu isiyotunza vizuri huwa na doa katika urembo wake. Miguu inayopasuka inaweza kuchana mashuka, godoro na chandalua. Kama mipasuko ya miguu imeingia ndani sana inaweza kusababisha maumivu na mwonekano kama msichana amechanwa chanwa kwa wembe. Mipasuko ya miguu pia unaweza kusababisha uambukizo wa bakteria na kupata magonjwa hatari kama pepopunda (Tetanus) kwa urahisi.
Kwa ajili ya afya ya miguu na kuzuia mipasuko msichana anashauriwa kula chakula chenye asili ya mimea kama karoti, spinachi, maboga, viazi vitamu na samaki. Vyakula hivi huboresha afya ya miguu na ngozi kwa ujumla.Kwa afya kamili ya ngozi pia ni vema kunywa maji mengi kila siku na kuoga mara kwa mara. Kukabiliana na tatizo la miguu kupasuka na kuimarisha afya ya miguu, msichana anaweza kufanya mambo yafuatayo:-
• Loweka miguu inayopasuka kwenye maji ya uvuguvugu na yaliyoongezewa sabuni.
• Kisha loweka miguu kwa muda wa dakika 10 hadi 15 hivi kwenye mchanganyiko wa asali kikombe kimoja ndani ya galoni moja ya maji. Hii husaidia kuondoa ngozi iliyokufa na kuzuia damu kutoka katika mipasuko.
• Sugua miguu kila siku kwa jiwe laini ambalo halikwangui sana.
• Kausha miguu vizuri kwa taulo au kitambaa cha pamba hasa katikati ya vidole vya miguuni ili kuzuia kuvu na bakteria kuzaliana kwa urahisi miguuni.
• Paka mafuta, cream ya miguu au lotion yenye virutubisho kama vitamin E, siagi au Aloevera. Mafuta ya nazi au parachichi pia yanaweza kutumiwa kulainisha miguu. Vipodozi hivi vinaweza kutumiwa mara mbili, asubuhi na jioni kila siku.
• Usitumie wembe au kisu kuondoa mipasuko hii. Kufanya hivyo kunaweza kusababisha mipasuko na madhara zaidi.
• Vaa soksi kila siku unapokwenda kulala wakati wa usiku. Msichana unaweza kuvaa soksi nyeupe kwa ajili ya kuzuia vumbi lisiingie ndani ya mipasuko ya miguu. Soksi nyeupe ni nzuri kwa vile hazitunzi joto jingi na kusababisha unyevunyevu miguuni.
• Dhibiti magonjwa au hali zinazochangia miguu kupasuka kama vile kukauka kwa ngozi (Xerosis); kuwa na uzito mkubwa, kusimama kwa muda mrefu, magonjwa ya ngozi kama vile mzio wa ngozi (Psoriasis na Eczema), ugonjwa wa kisukari na utendaji wa chini ya kiwango wa tezi la shingo.

Mikono.JPG

Mapambo ya mwilini

Ijapokuwa sura nzuri ya msichana inaweza kuvutia sana leo, wazee wa zamani walisisitiza juu ya kujipamba kwenye thamani kwa wanawake kuwa ni kujipamba kwa ndani [11]. Walitambua kuwepo kwa mapambo ya aina mbili kwa wanawake, yaani mapambo ya utu wa nje na mapambo ya utu wa ndani.
Mapambo ya mwili licha ya kupeleka ujumbe katika jamii juu ya nia na tabia ya aliyejipamba, pia yanahusiana na swala la afya ya mwili, roho na akili.Vitabu vya afya ya jamii ya mwili na roho, kwa miaka mingi vimetoa tahadhari katika maswala ya mapambo. Vimekemea kujichora kwa ‘tattoo’ na alama zingine mwilini [12]. Vitabu hivi imetambua kuwepo kwa mahusiano ya karibu kati ya mapambo na athari za afya ya mwili, roho na akili [13].
Baadhi ya rangi zinazotumika kuchora mapambo mwilini zinaweza kusababisha mzio, na vifaa vinavyotumiwa kuchora mapambo hayo vinaweza kusababisha uambukizo wa magonjwa yatokanayo na bakteria pamoja na virusi hatari kama vile virusi vya UKIMWI au virusi ninavyosababisha homa ya ini (Hepatitis B). Hii inaweza kutokea kutokana na kuchangia vifaa hivi na watu wengine. Lakini pia mapambo haya yanaweza kusababisha manundu ya ngozi (keloids) au kupata hisia ya kuungua mwili wakati wa uchunguzi wa kitabibu kwa kutumia mionzi ‘Magnetic Resonance Imaging’ (MRI).
Matatizo ya kisaikolojia pia hutokea pale mtindo wa kuchora katika ngozi unapopitwa na wakati na msichana akatamani kuondoa michoro hiyo bila mafanikio. Akili ya msichana inaendelea kukua na kupitia katika mabadiliko ya kimaamuzi kila mara na kutaka kwenda na wakati. Mitindo na mapambo mengi ya urembo hubadilika kulingana na mabadiliko ya kitamadini katika jamii yoyote ile.
Hina nyingi za madukani na dawa za kubadili rangi ya nywele, zina sumu ya para-phenylediamine (PPD) ambayo inaweza kusababisha mzio wa ngozi au mzio katika njia ya hewa. Katika baadhi ya nchi zilizoendelea mtu anapochora mwili wake kwa tattoo haruhusiwi kumwongezea mtu mwingine damu yake hadi mwaka mmoja upite baada ya kuweka michoro hii. Hii ni kutokana na hofu ya madhara ya kiafya anayoweza kupata wakati wa kuweka tattoo yasije ambukiza mtu mwingine
Athari zingine za mapambo ya mwili ni zile zinazosababishwa na kutoga masikio au pua. Kutoga masikio mara nyingi husababisha kuota manundu kwa baadhi ya wasichana na kupoteza dhana nzima ya urembo.Tatizo jingine liambatanalo na kutoga masikio au kuvaa hereni na vipini (vishaufu) puani ni kuchanika kwa matundu ya kuvalia vitu hivyo wakati yanapovutwa ghafla kwa bahati mbaya au wakati wa ajari. Baadhi ya vito na metali nyingi zinazotumika kutengeneza mapambo pia husababisha mzio wa ngozi kutokana na msuguano wa ngozi na vito hivyo kwa muda mrefu, jambo hili ni dhahili hasa kwa wale wanaovaa mikufu, bangili na pete.
Inashauriwa msichana au mwanamke asilale usiku akiwa amevaa hereni ili kuepuka madhara ya kiafya yanayoweza kujitokeza kutokana na kuchanika kwa bahati mbaya kwa matundu ya masikio yake yanayotumika kuvalia hereni

Athari nyingine ya kijamii ambayao ni hasi inayotokana na urembo, hasa pale msichana anapojiremba kupita kiasi ni kukosa fursa za mafanikio. Waajiri wengine hasa wanawake, huogopa kumwajiri msichana au mwanamke anayejipamba na kujiremba sana kupita kiasi, hii ni kutokana na hofu kuwa wasichana wa namna hiyo huwa na nia ya kuwavutia kingono wanaume ikiwa ni pamoja na waume wa waajiri wao.

Tafuta%20marafiki

Dawa za kunenepesha makalio, mapaja na matiti

Upo wakati ambapo baadhi ya wasichana huwa hawaridhiki na maumbile yao ya asili, wengine hupenda kuwa wembamba hasa pale mtindo wa maisha au maumbile yao ya asili yanapowalazimisha kunenepa. Na wengine hupenda kunenepa au kunenepesha baadhi ya sehemu za miili yao kama vile makalio, mapaja (hips) au matiti. Wengine hupenda kuona matiti yao yakiendelea kusimama miaka yote ya maisha yao na kuwa kama ya wasichana wanaoanza kubalehe.
Kutokana na sababu hizi na sababu za kuongeza mvuto wao kwa wanaume au kujitangaza kibiashara, wasichana na wanawake wengine hulazimika kutumia njia mbadala za kunenepesha sehemu za miili yao. Wengi hutumia mavazi maalumu kwa kazi hiyo (pads and shape wear), dawa za kupaka au sindano za kunenepesha makalio, mapaja na kutunisha matiti na wengine hutumia njia za asili kama vile mazoezi ya mwili au dawa za mitishamba au dawa zijulikanazo kwa jina maarufu la ‘dawa za kichina’
Kimsingi unenepeshaji wa kisasa wa makalio, mapaja na matiti hufanyika kwa njia ya kuweka vipandikizi (silicone implants), kupaka cream, kuchoma sindano za mafuta ya mwili kutoka katika nyama za tumbo (fat transfer injection) au kuvaa vitu vinavyotengeneza umbo linalotamaniwa na mhusika. Mambo haya hufanyika katika kliniki maalumu na yanaweza kugharimu pesa nyingi.
Matumizi ya dawa za kunenepesha makalio, mapaja na kutunisha matiti si salama kwa afya kwani zinaweza kusababisha hali ya kushindwa kupumua kutokana na mzio (allergy), kansa, kuoza kwa misuli ya makalio na miguu (gangrene), uvimbe wa misuli (lumps/granuloma), kunenepa kwa makalio au matiti bila mpangilio au ulinganifu, kupooza au kifo wakati mwingine.
Dawa hizi zinaweza kusababisha kifo pale zinapoingia katika mfumo wa damu na kaharibu ini, ubongo, moyo na mapafu. Dawa zingine kutokana na kuongezewa viambato vya steroidi, mapema au baadaye sana zinaweza kusababisha magonjwa ya vidonda vya tumbo, udhaifu wa mifupa (osteoporosis), figo kushindwa kufanya kazi na shinikizo la damu.
Hata dawa za asili zitokanazo na mitishamba kama vile Mvunge au Miegeya (Kigelia Africana) ambazo hutumika sana kwa ajili ya kazi hii, bado uwezo wake na athari zake havijafanyiwa utafiti wa kutosha kisayansi ili kubaini usalama wake hasa kuhusiana na hatari ya kansa ya ngozi.
Kuna mifano mingi ya wanawake waliodhurika au kupoteza maisha kutokana na dawa hizi za urembo usiokuwa wa lazima. Mwaka 2004, mwanadada Apryl Michelle Brown mwanamitindo ya urembo wa nywele (Hair stylist) kutoka Los Angeles, Marekani alipoteza makalio, mikono na miguu yote baada ya misuli yake kuoza kutokana na kupata madhara ya sindano za kunenepesha makalio. Mrembo wa zamani wa Argentina(1994), Miss Solange Maginano akiwa na umri wa 38, alifariki dunia mnamo mwaka 2009 katika Kliniki moja huko Buenos Aires, Argentina akiwa anapewa dawa za kuongeza ukubwa wa makalio yake.
Mwaka 2011, kulikuwa na taarifa katika vyombo mbalimbali vya habari kuwa Claudia Adelotimi, mwanadada mwenye asili ya Nigeria aliyekuwa na umri wa miaka 20 akifikiri kuwa kunenepesha makalio kungemfanye awe nyota katika ushiriki wake kwenye picha za video za muziki wa kizazi kipya wa kufokafoka, alipoteza maisha kwa kuchoma sindano hizi huko Philadephia, Marekani baada ya kusafiri toka London, Uingereza na kulipia kiasi cha fedha kinachokadiliwa kuwa £ 1,300.
Visa vya namna hii ni vingi sana miongoni mwa wasichana na wanawake wanaopenda urembo bila kujali afya kwanza. Wasichana wengi wanapotumia dawa hizi, huwa wanafikiri kuwa wanaboresha muonekano na maisha yao lakini wanapopata madhara ya kiafya, hupoteza vyote yaani ubora wa maisha na uzuri wao wa asili na kubakia na majuto ya kudumu.
Kwa wasichana ambao wanaona kuwa maisha hayawezi kuwa matamu bila kunenepesha makalio, mapaja na matiti yao, ni busara kufanya hivyo kwa njia za asili zisizokuwa na madhara kwa afya zao. Sehemu hizi za mwili zinaweza kunenepeshwa kwa kutumia sayansi ya lishe bora, kunywa maji mengi na mazoezi ya mwili.
Kula vyakula vyenye protini ya kutosha na vyakula vyenye asili ya mimea yaani mbogamboga, matunda, nafaka zisizokobolewa na mafuta yenye asili ya mimea pamoja na kupunguza sukari na chumvi kwenye chakula, husaidia sana katika uimarishaji na unenepeshaji wa misuli ya makalio, matiti na mapaja. Kuepuka ulaji wa nyama yenye mafuta mengi au mazao ya maziwa kama vile siagi na samli pia husaidia.
Mazoezi ya kila siku (asubuhi na jioni) ya kupunguza mafuta katika nyama za tumbo, kufanya kiuno kuwa chembamba na kuimarisha misuli ya mapaja pamoja na makalio ni njia bora ya kumpatia msichana umbo la kupendeza na kunenepesha au kutunisha makalio bila madhara ya kiafya.
Baadhi ya watafiti na wataalamu wa mambo ya urembo wanadai kuwa, kiuno cha msichana au mwanamke chenye uwiano wa 70% ya mzunguko wa mapaja yake (hips circumference) au kipimo cha 0.7 WHR (waist to hip ratio) kinaonyesha afya nzuri ya msichana au mwanamke na kinafanya makalio na mapaja ya msichana au mwanake kuonekana kuwa makubwa.
Mazoezi yanayosaidia katika jitihada za kufikia lengo hili kwa kutumia njia za asili na kwa usalama huku yakiimarisha afya ni pamoja na kuruka juu, kupanda ngazi za nyumba (stair climbing), kuinama, kuchuchumaa pamoja na kuminya au kuchua misuli ya makalio (massage) kila siku.
Ili zoezi la kuchuchumaa lilete matokeo yanayokusudiwa fuata kanuni zifuatazo: Kwanza tambua kuwa lengo lako ni kubadilisha muonekano wa umbo lako kwa njia salama, hivyo basi ni lazima ujitume kufikia lengo hilo. Anza mazoezi ya kusimama wakati miguu yako ikiwa imeachana kiasi cha upana wa kifua chako kisha taratibu kunja miguu yako kwenye magoti ili kuchuchumaa hadi mapaja yawe sambamba na sakafu au ardhi kwa dakika kadhaa kisha panda juu taratibu ili usimame kama mwanzo. Fanya zoezi hili angalau mara ishirini kabla hujapumzika au kubadilisha mtindo wa zoezi.
Fanya mtindo mwingine wa zoezi la kuchuchumaa wakati miguu ikiwa imepishana, weka mguu mmoja mbele kiasi cha umbali wa hatua moja na mguu mwingine uwe nyuma kisha chuchumaa kwa kukunja magoti yote, mguu wa mbele ujikunje na kutengeneza kona yenye 90° digrii na mguu wa nyuma uwe chini kiasi cha nchi 2 hivi juu ya sakafu. Kisha simama na kubadilisha mguu uliokuwa nyuma uwe mbele na kurudiarudia zoezi mara kwa mara.
Zoezi jingine ni lile la kuweka magoti yote na viganja vya mikono yote sakafuni kama mtu anayetaka kusujudu, kisha inua mguu mmoja kwa nyuma wakati goti moja na mikono ikiwa sakafuni. Badilishabadilisha mguu wa kuinua na fanya hivyo kwa dakika 20 kila siku asubuhi na jioni. Lakini pia unaweza kusimama wima na kunyoosha mikono yako yote mbele usawa wa kifua chako kisha ishushe taratibu hadi uguse vidole vya miguu yako kwa mikono yote miwili. Baada ya hapo inuka taratibu hadi usimame wima kama mwanzo na urudierudie zoezi hili kwa dakika 20.
Zoezi jingine linaloweza kusaidia ni lile la kuchua au kiminyaminya misuli ya makalio (massage) kwa dakika 30, asubuhi na jioni kila siku. Zoezi hili huimarisha misuli na kuongeza kiasi cha mzunguko wa damu katika nyama za makalio. Zoezi la kuchua misuli pia linaweza kusaidia katika utunishaji wa matiti kwa wale wanaohitaji matiti makubwa yaliyojaa.
Fanya massage ya matiti kwa kutumia vikanja vyako kila siku asubuhi na jioni na kuchezea chezea chuchu kwa dakika 30, hii itaongeza mzunguko wa damu katika matiti na kupunguza damu ya hedhi lakini pia itasababisha ongezeko la kichocheo cha prolactin na kuimarisha misuli ya matiti. Ili mazoezi haya yalete matokeo yaliyokusudiwa ni lazima yawe endelevu na yaende sambamba na kanuni zingine za afya na urembo kama vile lishe bora, kunywa maji ya kutosha na kuwa na mtazamo chanya katika maisha.

Mikono.JPG

Mavazi na afya

Mavazi yanaweza kuwa nguo, viatu, mikanda au miwani na kwa kawaida mavazi tunayovaa yana uhusiano wa karibu sana na afya pamoja na urembo wetu wa nje na moyoni. Ili kuelewa jambo hili ni vema kujiuliza kwa nini tunavaa mavazi? Ingawa zipo sababu nyingi zinazofanya watu tuvae nguo lakini kitabu cha kale zaidi cha historia ya mwanadamu kinaonyesha kuwa lengo la msingi kabisa la kuvaa nguo tangu mwanzo lilikuwa ni kumsitiri mtu na kuficha aibu ya uchi wa mwanadamu [14].
Leo nguo na mavazi mengine huvaliwa kwa ajili ya sababu nyingi ikiwa ni pamoja na kujilinda dhidi ya athari za hali ya hewa, mazingira, kazi na uchafu. Wengine huvaa nguo ili kuonyesha heshima katika jamii au kutokuwakwaza wengine. Wapo watu wengine wanaovaa mavazi kwa lengo la kujipamba na kupendeza.
Lakini kwa wengine mavazi huwa ni kitambulisho cha kazi kama vile nguo za michezo, sare za shule, nguo za askari, sare za wafungwa nk. Ingawa nguo zinaweza kumtambulisha mtu na kazi yake au tabia yake, watu wengine huvaa nguo ili kuficha utambulisho wao. Baadhi ya watu huvaa nguo kwa lengo la kuonesha uwezo wao wa kiuchumi katika jamii.
Ili kudumisha afya, msichana lazima avae nguo na mavazi mengine kutokana na sababu za kiafya –mwili, akili, roho, jamii, jinsia na afya ya mazingira. Inawapasa wasichana wanaojali afya zao kuvaa nguo zisizobana, zinazosetiri maungo vizuri na zenye kuheshimiwa katika jamii.
Mavazi yanayobana sana huzuia damu isitembee kwa uhuru katika mishipa yake. Jambo hilo husababisha ubongo kupata damu pungufu kuliko kawaida na kufanya ubongo usitende kazi yake sawasawa.Nguo zinazobana pia hufanya mwili usipate hewa ya oskijeni vizuri na kusababisha kutokwa jasho kwa wingi. Hii husababisha bakteria wanaokaa wenye ngozi wazaliane kwa wingi.
Msichana anayejiheshimu na mwenye adabu inampasa kuvaa mavazi yanayositiri mwili ambayo jamii inakubaliana nayo bila maswali. Huu ndio ushauri wa wazee walioheshimika katika zama zilizopita na wanazuoni wenye hekima [15]. ‘Mwanamke asivae mavazi yampasayo mwanaume, kwa maana kufanya mambo hayo ni kufanya machukizo’ hii ni kwa mujibu wa vitabu vya kale vya kumbukumbu za maadili na kanuni za afya ya jamii [16].
Hapa kinachozungumzwa siyo juu ya gauni, suruali au kanzu, jambo la msingi hapa ni kutambua ni mavazi ya aina gani katika jamii yako yanatambulika kama mavazi ya wanaume au wanawake. Kinachoshauriwa hapa ni kutokuvaa mavazi yanayoficha au kudhalilisha jinsia yako.
Vazi kama kitambulisho ni lazima likutambulishe kuwa wewe ni mtu wa jinsia gani. Likutambulishe kuwa wewe ni mwanamke au mwanaume na lilinde heshima ya jinsia yako. Hata hapo zamani watu walipokuwa wanavaa kanzu wanawake kwa wanaume, kulikuwa na alama au vigezo maalumu vilivyotambulisha vazi la kiume na lile la kike [17]. Katika jamii yetu leo pia yapo mavazi ambayo wasichana au wanawake wanayavaa na wanaume pia huyavaa bila tatizo lolote. Mfano mziri ni masweta, T-shirt au makoti.
Msichana ni lazima atambue mavazi yanayoshusha hadhi yake, aepuke mavazi ambayo mwenye hekima, mfalme Suleimani Daudi wa Israel ya kale aliyaita mavazi ya kikahaba [18]. Mavazi kama hayo yanaweza kuharibu afya ya kijamii ya msichana na kumwingiza katika hatari za kubakwa na ngono hatarishi.
Kwa kawaida mavazi ambayo si ya heshima yanasababisha watu wengi wasimfikirie msichana kwa mawazo safi. Jinsi tunavyovaa huongoza maoni ya wale tunao kutana nao katika maisha ya kila siku juu ya hali zetu za ndani na mtindo wa maisha tulio uchagua. Wavulana na wanaume wengi wenye tamaa ya ngono wanapomwona msichana aliyevaa mavazi ya kikahaba, wanatambua kuwa wanakaribishwa na msichana huyo kwa ajili ya kupata starehe ya ngono.
Mavazi pia yanaweza kuamua jinsi wengine wanavyotuwazia na wanavyotutendea, yanaweza kuonyesha sifa zilizomo ndani ya mtu na uwezo wake wa kufikiri na kutenda mambo, hasa wakati wa usaili kwa ajili ya ajira.
Mavazi mafupi sana yanayoacha mapaja wazi hayafai kwa msichana anayejiheshimu kwa sababu hayadumishi afya yake kijamii. Lakini pia mavazi marefu sana yanayoburuza chini aridhini nayo hayafai. Mavazi ya namna hii yanagusana na uchafu na yanakuwa kero zaidi wakati wa mvua au wakati wa kupita sehemu zenye matope na takataka zingine.
Viatu pia ni vazi la muhimu kwa msichana, vazi hili mbali na kutunza afya na kutuepusha ili tusipate maambukizi ya magonjwa, pia huongeza nakishi na urembo wa mvaaji. Kama mavazi mengine, viatu sharti vichaguliwe kwa lengo mahususi na kuzingatia afya kwanza kabla ya kutimiza malengo ya urembo na mvuto wa mvaaji.
Viatu vivaliwe kulingana na kazi, aina ya usafiri anaotumia au mahali anapokwenda mvaaji.Viatu vinaweza kuwa kwa ajili ya michezo, kazi maalumu, tukio maalumu au uvaaji wa kila siku kwa ajili ya afya.
Viatu vyenye kisingino kirefu sana mara nyingi si salama kwa afya kwani vinaweza kusababisha mteguko au maumivu ya miguu kwa urahisi.Viatu vya namna hii pia humchosha mvaaji haraka na kupunguza ufanisi hasa pale kazi yake inapohusisha kutembeatembea.
Viatu vya wazi ni vizuri zaidi kwa afya ya msichana hasa sehemu yenye joto jingi kwa vile husaidia miguu kupata hewa na kupunguza uwezekano wa kupata magonjwa ya ngozi yanayosababishwa na kuvu (fungus) na kupunguza uwezekano wa miguu kutoa harufu mbaya.
Miwani na mikanda pia inapovaliwa ni lazima izingatie matakwa ya kiafya. Kuna wasichana wengi leo wanaovaa miwani kwa lengo la kuongeza mvuto wao lakini wanafanya hivyo bila kupata au kuzingatia ushauri wa kitabibu kuhusu uvaaji wa miwani. Unaweza kukuta msichana anavaa miwani kwa sababu tu ameona wenzake wanaovaa miwani wanapendeza, hii hutokea mara nyingi kwa wanafunzi hasa katika shule za sekondali na vyuo vya elimu ya juu au miongoni mwa wasanii. Miwani imetengenezwa kwa makusudi na matumizi mbalimbali kama vile miwani ya jua au miwani ya ugonjwa wa macho hivyo vazi hili linapotumiwa ni vema likazingatia ushauri wa kitaalamu.
Mikanda au mishipi pia inapotumiwa kama vazi ni lazima ivaliwe kwa kuzingatia matakwa ya kiafya kwani kuvaa mikanda inayobana sana kunaweza kusababisha matatizo ya kiafya kwa kuzuia mzunguko huru wa damu mwilini.
Mikanda yenye vyuma vyenye madini ya Shaba pia inapovaliwa taadhari inahitajika sana kwani madini hayo na mengine yanaweza kusababisha ugonjwa wa ngozi pale mvaaji anapokuwa na tatizo la mzio (allergy) kwa madini hayo.

Msichana na afya ya nywele

Wanasayansi wanakadiria kuwa, kichwa cha binadamu kina nywele kati ya 90,000 hadi 150,000 hivi, na kichwa ndiyo sehemu pekee ya mwili inayotazamiwa kuwa na nywele nyingi kuliko sehemu nyingine. Wasichana kama binadamu wengine wana nywele kila sehemu ya mwili isipokuwa katika viganja na nyayo za miguuni.
Wakati wa balehe nywele huongezeka makwapani na katika sehemu za siri. Ingawa siyo jambo la kawaida kwa wasichana kuota ndevu lakini inatokea wasichana wengine wanakuwa na ndevu, nywele kifuani, tumboni na hata mgongoni kwa wingi hali ambayo inafanya wawe na mtawanyiko wa nywele sawa na wanaume.
Nywele za mwilini ikiwa ni pamoja na nyusi, kope na nywele zinazoota sehemu zote zinafaida mwilini. Vinyweleo husaidia ngozi kuondosha takataka zilizo mwilini, pia husaidia ngozi isiathiriwe na vumbi pamoja na jasho. Nywele katika sehemu za siri pia husaidia kutunza ngozi ya sehemu hizo ambayo ni laini iwe safi na isipate muwasho pale inapotoa jasho jingi lenye chumvichumvi.
Nywele pia husaidia sehemu hizi za siri zisigusane na majimaji mengine yanayotoka mwilini hasa wakati wa tendo la ngono na kwasababu hiyo zinasaidia kupunguza uwezekano wa maambukizi ya magonjwa ya ngono kwa kiwango fulani.
Nyusi na kope husaidia jasho na vumbi visiingie ndani ya macho kwa urahisi. Kope pia hupunguza athari za mwanga wa jua kwenye macho. Kunyoa nyusi na kung’oa kope kunaweza kusababisha shida ya afya ya macho. Vumbi na jasho vinapoingia machoni husababisha muwasho wa macho na uvimbe wa ngozi laini ya macho, jambo ambalo hufanya macho yawe mekundu na kupata shida ya kuona vizuri hasa kwenye mwanga wa jua.
Kunyoa nyusi na kope pia kunaweza kutokeza michubuko ambayo huwapa nafasi bakteria kupenya ndani ya ngozi na kusababisha uambukizo wa ngozi ya macho na kusababisha magonjwa kama vile sekenene au chekea. Ni busara pia kuepuka kupaka rangi kwenye nyusi na kope kwani jambo hili linaweza kusababisha uambukizo, uvimbe au upofu wa macho kama rangi hizo zikiingia machoni kwa bahati mbaya.
Ili msichana awe na afya kamili ni lazima kuzingatia matunzo salama ya nywele. Ni vizuri kusafisha nyusi kila siku ili kuondoa vumbi na uchafu unaotokanan na kuganda kwa mafuta na vipodozi. Ni jambo linalopendeza kwa msichana kuchana nyusi kwa kitana na kuzipangilia vizuri ili zilete mwonekano unaovutia na urembo kwa msichana. Si vema kutumia cream zinazoondosha nyusi, hii inaweza kusababisha madhara kwenye macho kutokana na cream hizo zenye kemikali kuingia ndani ya macho au kusababisha muwasho kwenye ngozi.
Inashauriwa pia kuwa msichana asinyoe na kuondoa nywele zote na kuacha upara hasa katika sehemu zake za siri. Kufanya hivyo kunaweza kutokeza madhara ya kiafya hasa pale ngozi inapokuwa na michubuko midogomidogo inayotokana na makali ya wembe au kemikali ndani ya cream za kuondoa nywele. Michubuko hii inatoa mwanya kwa bakteria na virusi kupenya ndani ya mwili na kusababisha magonjwa.
Ngozi iliyoachwa wazi bila nywele pia hupata athari inapogusanan na jasho lenye takamwili. Ni vema nywele hizi zikapunguzwa kwa mkasi na kuwa fupi kadri inavyowezekana. Hii hufanya utunzaji wa sehemu za siri kuwa rahisi na kufanya ziwe safi bila madhara yoyote. Nywele zote zisafishwe kila siku kwa maji na sabuni na kukaushwa vizuri kwa kitambaa cha pamba au taulo safi.
Ile tabia ya kutokuoga kichwani kwa muda wa siku nyingi kutokana na kuvaa mawigi au kusuka, inaweza kusababisha athari za kiafya kwa mtumiaji. Uvaaji wa mawigi yaliyobana unaweza kusababisha maumivu ya kichwa ya mara kwa mara. Lakini pia uvaaji wa mawigi unaweza kuharibu afya ya nywele za asili kutokana na ukweli kuwa nywele zinazofunikwa kwa muda mrefu ndani ya wigi, hukosa hewa na nywele hazipati mafuta ya asili ya mwili kulingana na mahitaji yake na hii inaweza kusababisha ngozi kukauka. Ngozi ya kichwa inapokuwa kavu, hupunguza uwezo wa nywele mpya kuota na kukua.
Pale inapobidi kuvaa wigi kutokana na sababu za msingi kama vile sababu za kitabibu, inashauriwa wigi lisivaliwe kwa zaidi ya saa sita kwa siku. Uvaaji wa wigi kwa saa 24 kila siku, unaambatana na athari za kiafya ikiwa ni pamoja na ugonjwa wa vidonda katika ngozi ya kichwa na muwasho utokanao na magonjwa ya ngozi na mzio. Tatizo kubwa kutokana na uvaaji wa wigi, linaweza kusababishwa na kushindwa kuzisafisha nywele ipasavyo.
Nywele lazima zisafishwe mara kwa mara na kuzichana kwa chanuo au kitana kisichokata nywele kwa urahisi. Si vema kuchangia chanuo au kitana na watu wengine ili kuepuka kuambukizana magonjwa ya ngozi na chawa. Kama ni lazima na haiwezekani kuepuka hali hiyo basi kitana au chanuo lisafishwe vizuri kwa maji ya uvuguvugu na sabuni au spirit kabla ya kutumia kitana hicho.
Nywele zisizotakiwa katika sehemu yoyote ya mwili kama vile nywele zinazoota kuzunguka chuchu za matiti au kwenye kidevu zising’olewa bali zikatwe kwa mkasi ili kuepuka kusababisha uambukizo wa bakteria wanaopenya kwenye ngozi.
Mafanikio katika utunzaji wa nywele hutegemea kwa kiasi kikubwa afya ya mwenye nywele na nywele zenyewe. Afya ya nywele hutegemea vinasaba, lishe bora na mtindo bora wa maisha kwa ujumla. Nywele zenye afya nzuri ni zile zenye usawaziko sawia wa protini ngumu ya keratini pamoja melanin. Keratini huzipatia nywele nguvu na kuzifanya ziwe laini kwa ajili ya kutunzika vizuri.
Nywele zinaweza kupoteza afya yake pale zinapopungukiwa na Keratin, zinapochomwa kwa kipindi kirefu na mionzi ya jua (ultraviolet), joto kali, maji ya chumvi, magonjwa ya tezi la shingo pamoja na kemikali zilizomo ndani ya vipodozi au rangi za nywele. Upungufu wa madini ya zinc mwilini pia husababisha udhaifu wa nywele. Zinc husaidia tezi zenye mafuta zinazoshikilia nywele na vinyweleo ziwe na afya njema hivyo kuzifanya nywele na malaika zingine zisinyonyoke au kukatika kwa urahisi.

Tafuta%20marafiki

Madhara ya kiafya yatokanayo na Relaxer za nywele

Relaxer ni dawa ya nywele inayofanya nywele za mtu mwenye ngozi nyeusi wa asili ya Afrika zilainike na kunyooka kama nywele za wazungu, waasia au waarabu. Watu wengi hasa wanawake wanapenda kutumia relaxer ili nywele zao ziwe na mwonekano tofauti. Kihistoria matumizi ya relaxer yalianza kama matokeo ya watu weusi kubaguliwa. Watu weusi walipoona hivyo waliamua kuiga maisha ya kizungu ili kufanana fanana na wazungu kwa rangi ya ngozi na nywele ili wathaminiwe na kupewa upendeleo wa kupata fursa za mafanikio na watawala wetu enzi za ukoloni. Wakoloni waliwapendelea watu walioipokea kasumba hii kwa mikono miwili.
Siyo lengo la kitabu hiki kuingia kwa undani katika historia, ila ninajaribu kukupa picha ya chimbuko la matumizi ya kitumwa ya dawa zinazodhuru afya ya watu weusi kwa kiwango kikubwa. Pia kupitia mada hii najaribu kukupa uelewa ili unapofanya uchaguzi wa kutumia au kuacha, uchaguzi wako ujengwe katika uelewa sahihi na siyo katika mkumbo au msukumo wa kijamii unaowaona watu wasiotumia dawa hizi kama washamba.
Sayansi inaonyesha kuwa matumizi ya relaxer za nywele yanaweza kusababisha au kuongeza hatari ya kupata magonjwa ya moyo, kupungua kwa uwezo wa kiakili katika kufikiri na kupambanua mambo, kuungua kwa ngozi ya kichwa na muwasho wa ngozi. Matatizo mengine ni saratani ya matiti, mabonge katika mji wa mimba (Leiomyomata), upungufu wa kinga ya mwili na kubalehe mapema kwa wasichana. Katika utafiti uliofanywa na wanasayansi Lauren A. Wise na wenzake (Wise et al, 2012: Hair Relaxer Use and Risk of Uterine Leiomyomata in African-American Women) na kuchapishwa katika jarida la American Journal of Epidemiology (2012) vol. 175(5):432-440, ilibainika kuwa matumizi ya relaxer yanaongeza hatari ya kupata mabonge katika mfuko wa kizazi.
Mabonge yanaweza kusababisha ugumba hasa pale yanapokuwa makubwa na kulazimisha tiba ya upasuaji ya kuondoa kizazi (hysterectomy). Katika jamii za wanawake wanaotumia relaxer kwa kiwango kikubwa, chanzo kikubwa cha upasuaji wa kuondoa mfuko wa uzazi ni mabonge. Inasemekana kuwa katika nchi ya Marekani wanawake weusi wanakabiliwa na tatizo la mabonge mara mbili hadi mara tatu zaidi ya wanawake wengine. Hii inaweza kuwa na uhusiano wa moja kwa moja na matumizi makubwa ya vipodozi kama relaxer.
Viambato vilivyomo ndani ya dawa hii hupenya na kuingia katika mfumo wa damu na kwenda kuvuruga mfumo wa vichocheo vya ujinsia hasa homoni za kike. Relaxer nyingi za nywele zina kiwango kikubwa cha kemikali kama vile lye (Sodium hydroxide au Caustic soda), calcium hydroxide, guanidine carbonate, thioglycolic acid salts na monobutyl phthalate.

Athari za kiafya kutokana na kope za bandia

Urembo kwa kutumia kope za bandia siku hizi unaonekana kushamili miongoni mwa wasichana na wanawake wengi. Jambo hili licha ya kuwa na uwezekano mkubwa wa kusababisha madhara makubwa katika afya ya macho, wasichana wengi wanalishabikia.
Miongoni mwa madhara ya kiafya kutokana na urembo huu ni pamoja na upofu, uvimbe wa ngozi laini inayofunika macho, muwasho wa macho, mzio utokanao na gundi ya kubandikia kope bandia kama vile super glue na gundi zingine zenye sumu ya formaldehyde. Madhara mengine ya kope bandia ni uambukizo wa bakteria, kuvu (fungus), virusi na parasaiti. Matumizi ya kope bandia katika urembo, pia yanaweza kusababisha vumbi kuingia machoni na kusababisha muwasho na uvimbe wa macho.
Lakini pia kope zinaweza kujiachia hasa wakati wa usingizi na kuingia machoni. Hii hutokea zaidi kwa kope bandia za muda mfupi (temporary fake eyelashes) ambazo zinakusudiwa kuvaliwa kwa muda usiozidi saa 24. Kope za namna hii, haziwezi kukabiliana na misukosuko wakati wa usingizi, kuogelea au kuoga.
Matatizo mengine ya kope za bandia ni pamoja na kusababisha kope za asili kuharibika na kunyofoka (traction alopecia) au kuota kwa nyusi zinazopindia ndani (endotropion) na kudhuru afya ya macho.
Hali hii hutokea zaidi pale msichana anapotumia kope bandia zinazokaa kwa muda mrefu (semi-permanent artificial eyelashes). Kope hizi kugundishwa kwenye kope za asili na kushikizwa kwenye kope moja moja kwa muda wa zaidi ya saa mbili. Kope za muda mrefu ni ngumu kuzitoa kwa vile hushikizwa kwa gundi kali.
Katika gazeti la Risasi (ISSN 0856-7999, Na.1062) la Jumamosi November 23-26, 2013 linalochapishwa na kampuni ya Global Publishers LTD –Tanzania, kulichapishwa habari ya mrembo mmoja wa jijini Dar-es-Salaam aliyepata upofu wa macho kutokana na urembo wa kubandika kope za bandia.

Dada huyu aliyepatwa na athari hii mbaya ya urembo alisema kwa kwa majonzi makubwa maneno yafuatayo “Mara tu baada ya kunibandika kope nilianza kuona giza…macho yaliniuma sana na kuzidi kupoteza uwezo wake wa kuona, ghafla nikaanguka chini”. Inasadikika kuwa gundi iliyotumika kubadika kope bandia katika macho ya mrembo huyu ni gundi ya super glue. Ukweli ni kwamba thamani ya afya ya macho ni kubwa kuliko faida ya urembo.

Mambo yafuatayo husaidia nywele kuwa na afya njema

1. Kula chakula bora chenye matunda, nafaka na mboga kwa wingi pamoja na mbegu za alizeti.
2. Kunywa maji ya kutosha pamoja na maji ya matunda (juisi) ya asili ambayo haijasindikwa viwandani.
3. Kufanya mazoezi ya mwili kila siku.
4. Kupunguza nywele kwa kuzinyoa kila baada ya majuma manne hadi matano hata kama zinafugwa ili ziwe ndefu.
5. Usikae kwenye jua kali kwa muda mrefu au vaa kofia uwapo juani ili kuzuia mionzi ya jua (ultraviolet radiations) isidhuru nywele.
6. Usioge maji yenye chumvi na safisha nywele kwa maji yasiyokuwa na chumvi mara baada ya kuogelea katika maji yenye chumvi. Maji chumvi yana alkaline ambayo inaharibu keratini ndani ya nywele
7. Usikaushe nywele kwa joto kali. Joto kali la ‘dryer’ na vifaa vingine vya kutengenezea mitindo ya nywele huharibu keratin ya nywele. Ni vema joto likawa la wastani na kwa muda mfupi.
8. Kausha nywele kwa taulo kwanza kabla ya kuchana nywele zenye umajimaji kwa nguvu. Tumia chanuo yenye nafasi pana katika meno yake.
9. Kama nywele zinakaukiana vibaya zitibu kwa kupaka mchanganyiko wa ute wa yai na asali kijiko kimoja au mchanganyiko wa ndizi mbivu na asali kijiko kimoja kisha paka kwenye nywele kwa muda wa dakika 30-40. Hakikisha kuwa mchanganyiko huo unaifiki ngozi ya kichwa vizuri na uache kichwani kwa dakika 40 kabla ya kuondosha kwa kuosha nywele kwa maji ya uvuguvugu au maji ya limao.
10. Kupaka mafuta ya nazi yenye uvuguvugu yaliyochanganywa na maji ya limao kila siku huzifanya nywele kuwa na afya nzuri.
11. Baada ya kupaka mafuta ya nazi vizuri kichwani funika nywele kwa kitambaa chenye uvuguvugu ili mafuta yapenye ndani ya vinyweleo vya nywele kwenye ngozi ya kichwa.
12. Kumbuka kusafisha nywele mara kwa mara husaidia kupunguza tatizo la ugonjwa wa mba kichwani na kupunguza muwasho wa ngozi ya kichwa. Inashauriwa kutochanganya aina mbalimbali za vipodozi vya nywele kinyume na maelekezo ya watengenezaji.Ili kupunguza uwezekano wa kupata madhara ya vipodozi vya nywele ni busara kujaribu kiasi kidogo kwenye ngozi ya sikio na kuiacha kwa siku nzima bila kusafisha kwa maji ili kuona kama itasababisha muwasho au kuvimba kwa ngozi.

Mikono.JPG

Tatizo la mvi wakati wa usichana

Mtu yeyote anayeota mvi kabla ya kufikisha miaka 35 ya umri wake, huwa anakabiliwa na tatizo la kuota mvi kabla ya wakati wake (premature graying). Ingawa tatizo hili mara nyingi hutokana na urithi wa vinasaba vyenye mwelekeo wa kuota mvi kabla ya wakati wake, lakini mambo yafuatayo pia huchangia:-
(1) Kukosa hali ya usawaziko sawia wa vichocheo vya mwilini.
(2) Matumizi makubwa ya muda mrefu ya dawa zenye kemikali.
(3) Uvutaji wa sigara na matumizi ya pombe kwa kiasi kikubwa.
(4) Kula vyakula vyenye acid nyingi kila siku.
Wasichana wengi wanaokabiliwa na tatizo hili hupata msongo wa mawazo kutokana na mwonekano wa kizee wa nywele zao licha ya ukweli wanaojua kuwa wao siyo wazee. Kuwa na mvi mapema hakumaanishi kuwa mtu amezeeka ila ni kunaonyesha kuwa mwili wa mtu huyo hauzalishi malemin ya kutosha katika vifuko vya nywele za kichwani.

Tatizo la ndevu kwa wasichana

Wasichana wanapoota ndevu nyingi hukabiliwa na changamoto za kisaikolojia na ulimbwende. Mitazamo na mila nyingi za kijamii katika bara la Afrika, bado zinakumbatia unyanyapaa wa wazi au wa kificho kwa wasichana wanaoota ndevu nyingi. Msichana mwenye ndevu nyingi anavuta hisia na macho ya wanaume na wanawake wenzake pia kiasi kwamba anatazamwa kwa namna ambayo wakati mwingine inamnyima raha. Wakati mwingine wanaume hawapendi kuoa wasichana wenye ndevu nyingi kutokana na mwonekano unawafanya wasichana hao kuwa kama wanaume.
Katika hali ya kawaida msichana anatazamiwa asiwe na nywele nyingi kwenye kidevu, juu ya mdomo wake, kifuani, tumboni na mgongoni. Na hata akiwa nazo basi ziwe malaika zisizokuwa na rangi nyeusi iliyokolea na kuwa ngumu kama za wanaume.
Mwanamke anapokuwa na nywele nyingi sehemu hizo humaanisha kuwepo kwa hitilafu za kijenetiki au dosari za ulinganifu wa vichocheo vya jinsia mwilini mwake. Wasichana wengine maumbile yao yanayotokana na vinasaba yanawafanya wawe na nywele nyingi mwilini, hali hii kitabibu hujulikana kama ‘hypertrichosis’.Dosari za ulinganifu wa vichocheo vya kijinsia kwa wasichana zinaweza kusababishwa na:-
(1) Kuzalishwa kwa wingi kwa vichocheo vya ujinsia toka katika mifuko ya mayai.
(2) Uvimbe katika mifuko ya mayai (ovarian tumors)
(3) Matumizi ya dawa za uzazi wa mpango zenye vichocheo pia zinaweza kuwa chanzo cha tatizo hili kwa baadhi ya wasichana. Dawa hizi husababisha ongezeko la vichocheo bandia vya ujinsia kuwa vingi katika mwili wa msichana.
(4) Matumizi ya dawa na vipodozi vyenye viambato vya dawa kama testosterone na steroid zingine pia husababisha tatizo hili endapo dawa hizi zitatumiwa kwa muda mrefu.
(5) Uvimbe wa tezi ya Adrenali iliyo juu ya figo pia unaweza kusababisha tatizo hili.
(6) Unene wa kupindukia (obesity) kwa wasichana pia unaweza kusababisha ongezeko la kichocheo cha kiume (Androgen) mwilini mwa msichana kutokana na nyama zenye mafuta mengi kugeuza kichocheo cha kike cha estrogen kuwa kichocheo cha kiume cha androgen. Androgen inapokuwa nyingi mwilini husababisha msichana kuwa na tabia za kiume ikiwa ni pamoja na kuota ndevu na kuwa na sauti nzito.
(7) Matumizi makubwa na holela ya baadhi ya dawa zenye kemikali kama vile Danazol, Cyclosporin na zingine pia husababisha tatizo hili.Ni vizuri kwa wasichana kuepuka matumizi ya dawa bila kupata ushauri wa kitabibu.
(8) Ikumbukwe kuwa wakati mwingine kunakuwepo na hali ya ulinganifu wa vichocheo vya ujinsia mwilini kama kawaida, lakini tatizo likawa ni mwitikio wa hali ya juu wa nywele (oversensitivity) kwa kiasi cha kawaida cha kichocheo cha kiume kilichoko mwilini mwa msichana (androgen).Katika hali hii, msichana pia anaweza kuwa na nywele nyingi mwilini kuliko kawaida.

Dalili zinazo ambatana na kuota ndevu kwa msichana

• Kuota chunusi nyingi.
• Kutokupata damu ya hedhi kama kawaida. Wakati mwingine msichana hupata damu pungufu sana, kutoiona kabisa au kupata hedhi yake bila mpangilio maalumu.
• Matatizo mengine yanayosababisha ndevu kuota kwa wingi pia yanaweza kusababisha ugumba (kushindwa kupata ujauzito na kuzaa watoto).
• Kusinyaa kwa matiti na mfuko wa mji wa mimba.
• Kututumuka na kunenepa kwa kinembe kuliko kawaida (enlargement of the clitoris).
• Kuwa na sauti nzito na wakati mwingine kisanduku cha sauti (Adam’s apple) hunenepa kama cha wanaume.
• Mtawanyiko wa nywele mwilini huwa kama wa kiume, pamoja na ndevu msichana huota nywele kifuani, tumboni, mapajani, mgongoni, miguuni na mikononi kwa wingi. Wengine pia huota nywele nyingi kwenye makalio na kuzunguka sehemu ya njia ya haja kubwa na hali hii ya msichana kuwa na nywele nyingi mwilini, hujulikana kama “hirsutism”.

Tafuta%20marafiki

Jinsi msichana anavyoweza kukabiliana na tatizo la ndevu

• Kwanza kabisa msichana anatakiwa kuelewa kuwa kuota ndevu sio dhambi na wala si kosa, hivyo basi ndevu zisiwe chanzo cha msongo wa mawazo.
• Msichana asiache ndevu zikawa ndefu kama za wanaume kwani zinavuta hisia za watu kumwangalia angalia kiasi kwamba zinaweza kusababisha matatizo ya kisaikolojia. Ndevu zikatwe na kuwa fupi kadri inavyowezekana kwa wakati wote. Mkasi au cream ya kuondoa nywele inaweza kutumika kwa lengo hili. Ile dhana ya wanawake wengi kwamba ndevu zikinyolewa zinaongezeka maradufu haina ukweli wowote wa kisayansi.
• Ni bora wasichana wakajiepusha na matumizi ya vipodozi vyenye viambato vyenye dawa za magonjwa ya ngozi.
• Ndevu zising’olewe kwa vidole, hii inaweza kusababisha uambukizo wa bakteria katika ngozi kwa urahisi na kuleta matatizo ya kiafya.
• Wasichana waepuke matumizi ya dawa zenye steroid bila kupata ushauri wa kitaalamu toka kwa wahudumu wa afya na maswala ya tiba.
• Kufanya mazoezi ya mwili na kudhibiti unene wa mwili pia husaidia katika udhibiti wa tatizo hili.
• Endapo nywele zimetapakaa kwa wingi miguuni na mikononi na kuleta muonekano wa kiume ni bora kuvaa nguo ndefu zinazofunika mwili vizuri ili kuepuka msongo wa kisaikolojia ambao unaweza kutokea kutokana na mtazamo hasi wa kijamii.
• Wakati wote jivunie kuwa msichana, usikubali kitu chochote kikuondolee hisia zako za kuwa msichana kamili. Afya ya mwili na roho huanza na afya ya akili. Jitambue, jipende, jiheshimu na jiamini kwani wewe ni msichana kama walivyo wasichana wengine.

Toaujumbe.JPG

Ofa! Ofa! Ofa!
Jipatie Jarida La Kilimo Cha Mboga kwa bei ya ofa ya Tsh 2000/= tuu kwa leo!, kutoka bei yake ya kawaida ya Tsh 5000/=.

<<<Bofya hapa kujua zaidi>>>

Usisahau kushare posti hii!! Share Facebook, Twitter bila kusahau Whatsapp!!

Toa maoni yako kuhusu, UREMBO NA MAVAZI YA MSICHANA. hapa..

Add a New Comment
or Sign in as Wikidot user
(will not be published)
- +
jarida-la-vichekesho-bomba.jpg
JIPATIE-JARIDA.jpg

Kwa sasa endelea kusoma posti hizi zifuatazo;

usikose-jarida-la-vichekesho.jpg
jarida-la-vichekesho-bomba.jpg
JIPATIE-JARIDA.jpg