Kichekesho%20Kipya Usikose 📕Kitabu cha 👋Mbinu za Kilimo Bora✔ Cha Mboga🌿🍅 kwa Tsh 2,500/= tuu!. Kina kurasa 100 na utaalamu wa mazao zaidi ya 10.
👉 <<Bofya hapa Kuoda>> Kizuri

.

👉 Jinsi ya kulima mazao ya mikunde

NAFAKA NA JAMII YA MIKUNDE:

Mtama:

1. Aina:

Tegemeo.

• Sifa za jumla.
Inakomaa mapema siku 120 na ina urefu was m 1.5 hadi 1.8 na mbegu zake ni nyeupe.

Maeneo yanayofaa kulimwa:
• Eneo lenye mwinuko wa mita 0 hadi 1300 kutoka usawa wa bahari. Pia eneo liwe na mvua za kiwango cha mm 500 hadi mm 1200 kwa mwaka. Udongo wenye rutuba ya wastani ambao hautuamishi maji. Hukomaa baada ya siku 120 toka kupandwa. Aina hii huzaa kati ya tani 3 hadi tani 3 - 5 kwa hekta moja. Aina hii ya Mtama huvumilia ugonjwa wa mabaka (blight) aina hii ya mbegu iliidhinishwa kutumika toka mwaka 1983. Mbegu hii ilizalishwa katika Kituo cha Utafiti cha Ilonga kwa ushirikiano na Kituo cha Naliendele na Hombolo.

Pato

– Sifa za jumla:
• Aina hii inarefuka hadi kufikia mita mbili na kukomaa mapema (siku 120) inatoa mbegu nyeupe na ncha za ganda lake ni nyekundu. Aina hii inashauriwa kupandwa sehemu zenye mwinuko wa mita 0 hadi 1300 toka usawa wa bahari. Inahitaji kiasi cha mvua cha mm 500 hadi 1200. Inahitaji udongo wenye rutuba ya ustawi. Inachukua siku 120 kukomaa kuanzia ilipopandwa. Inaweza kuzalisha tani 3 hadi tani 3.5 kwa hekta moja. Inavumilia ugonjwa wa madoa ya majani, lakini kwa kiwango kidogo hushambuliwa na ugonjwa wa mabaka ya majani (leaf blight). Aina hii ilitolewa na kuruhusiwa mwaka 1995. Mbegu hii ilizalishwa na Kituo cha Utafiti Ilonga kwa ushirikiano na Kituo cha Naliendele na Hombolo.

Macia – Sifa za jumla:
Aina hii inashina lenye nguvu. Mmea hukua na kufikia sm 1.2 hadi sm 1.5 Inakomaa mapema siku 120 na ina mbegu nyeupe. Inashauriwa kupandwa maeneo yenye mwinuko wa mita 0 – 1300 toka usawa wa bahari. Kiasi cha mvua kinachotakiwa ni mm 500 – 1200. Inahitaji udongo wenye rutuba ya wastani. Inakomaa kwa siku 120 tangu kupandwa. Kiasi cha mavuno ni tani 3.5 – 4 kwa hekta moja. Inavumilia ugonjwa wa mabaka ya majani. Aina hii ilizalishwa mwaka 1999. Kituo cha Utafiti kilichozalisha ni Ilonga kwa kushirikiana na Naliendele na Hombolo.

Hakika – Sifa za Jumla:
• Aina hii hukomaa mapema kwa siku 105. Hakika hukua hadi urefu was m 1.5 – 1.6 mbegu zake ni nyeupe na inavumilia gugu la kifuha pamoja na kuvumilia ukame. Inashauriwa kulimwa katika maeneo yenye mwinuko wa mita 0 – 1500 kutoka usawa wa bahari. Inahitaji mvua ya mm 200 – 500 kwa mwaka pamoja na udogo wenye rutuba ya wastani ambao hautuamishi maji, mavuno hufikia tani 2.5 – 3 kwa hekta moja. Inavumilia ugonjwa wa mabaka ya majani. Ilizalishwa mwaka 2002 katika Kituo cha Ilonga kwa ushirikiano na Hombolo na Ukinguru.

Wahi

– Sifa za jumla:
• Inakomaa mapema kwa siku 100. Mme hurefuka hadi sm 1.4 – 1.5 ina mbegu nyeupe na inavulia gugu aina ya kuduha, pamoja na kuvumilia ukame. Aina hii inapendekezwa katika maeneo yenye mwimuko wa mita 0 – 1500 toka usawa wa bahari. Inahitaji kiasi cha mvua cha mm 200 – 500 kwa mwaka. Udongo wenye rutuba ya wastani usiotuamisha maji. Mavuno hufikia hadi tani 2.5 – 3 kwa hekta moja. Huvumilia ugonjwa wa mabaka ya majani ilizalishwa mwaka 2002 na kituo cha utafiti cha Ilonga kwa ushirikiano na Hombolo na Ukiriguru.

Tafuta%20marafiki

TEKINOLOJIA ZA KIAGRONOMIOA ZINAZOSHAURIWA:

• Kutayarisha shamba:
Shamba litayarishwe kabla ya mvua kuanza. Tayarisha shamba liwa laini kwa kuondoa majani, mawe na mabonge ya udongo kwa vile mbegu ni ndogo sana muda wa kupanda ni Januari. Panda kwa kutoboa mashimo. Panda katika nafasi ya sm 75 x sm 30 kwa kuweka mbegu mbili kila shimo. Hekta moja hupandwa kilo 4 – 7 za mbegu. Ukifuata kiwango hiki utapata miche 83,333 – 90,000 kwa hekta.

• Palizi na kupunguzia mimea:
Palizi ya kwanza na kupunguzia mimea ifanyike wiki / majuma 2 – 4 tangu kupanda . Unaweza kuchanganya na mazao mangine jamii ya mikunde hasa mbaazi.

Kiasi cha mbolea kinachoshauriwa:
Aina zote za mbolea zinashauriwa. Mbolea za viwandani na zile za kawaida kama samadi, mbolea za viwandani tumia kilo 60 N kwa hekta na kilo 40 N kwa hekta. Zile za uvundo tani 10 – 15 za samadi kwa hekta. Mbolea ya Naitrojeni hutumika / huwekwa mara mbili nusu ya kwanza wakati wa kupanda na nusu ya pili huwekwa baada ya palizi ya kwanza – mbolea ya fosiforasi (P205) huwekwa wakati wa kupana. Samadi huwekwa kabla ya kupanda. Namna ya kuweka mbolea hizi ni fosiforasi huwekwa kwenye shimo la mbegu na ile ya Naitrojeni hunyunyiziwa juu ya ardhi.

Tafuta%20marafiki

KUZUIA WADUDU WA SHAMBANI NA WALE WA GHALANI:

• Kipepeo wa Mtama (Sorghum shoot – fly)
Hawa hushambuliwa sehemu yam mea inayoota na kusebabisha mmea kufa. Alama za ugonjwa hujitokeza wiki 1 – 4 baada ya kupanda. Mdudu huyu hutokea katika maeneo yote yanayostawi Mtama. Namna ya kumzuia mdudu huyu ni kupanda mapema na kupalilia vizuri. Pia kutumia madawa ya Thiodan ya unga 4%.

• Vitoboa shina (Stolla borer):
Hawa hushambulia jani linaloota na kusababisha vishimo virefu vidogo. Mdudu huyu hupatikana maeneo yote yanayolimwa Mtama. Mdudu huyu anaweza kuzuiwa kwa kupanda mapema na kupalilia vizuri. Tumia dawa ya Thiodan ya unga 4%.

• Viwavi wa ghalani (Storage weevils):
Viwavi hushambulia kwa kutoboa mbegu na kula sehemu yote yenye wanga. Wadudu hawa wanaweza kupanguza mazao hadi asilimia 90% kama hatua za kudhibiti hazitachukuliwa. Wadudu hawa hupatikana sehemu zote zinazolimwa Mtama. Ili kuzuia wadudu hawa nafaka ikaushwe vizuri kufikia kaisi cha umaji maji 11% kabla ya kuhifadhi. Pia tumia dawa ya Actelic Super katika kiwango cha gram 100 za dawa kwa kila kilo 100 za nafaka.
• Kuzuia Magonjwa:
Ukungu wa nafaka (Grain Mould):
Ugonjwa huu unasababishwa na fangasi, mvua za muda mrefu na joto la kiwango cha juu wakati wa kuchanua maua na kuweka mbegu ambapo husababisha ukungu. Huenea katika maeneo yenye unyevu na joto. Namna ya kuudhibiti ugonjwa huu ni kupanda mapema na kutumia dawa ya Fernasun – D katika mbegu.

• Sinuts:
Ugonjwa huu husababisha Mtama ushindwe kutoa mazao kwa vile ugonjwa husababisha suke la mtama lishindwe kuzalisha nafaka. Ugonjwa huu uko katika ardhi.

Aina nyingine ya Sinut husababishwa na fangasi na huzaliwa kwenye mbegu. Husababisha madhara wakati mche wa mtama mchanga. Hata hivyo ugonjwa huu huonekana sana katika Kanda ya kati mwa Tanzania. Ugonjwa huu huzuiwa kwa kutumia mbegu ambazo lazima ugonjwa zilizochaguliwa toka mme isiyo na ugonjwa. Fukia au choma mot mimea iliyoshambuliwa na ugonjwa huu. Pia tumia madawa ya fangasi ya Topsin na Fenasan – D.
• Ergot:
Dalili za mwanzo za ugonjwa huu ni umaji maji mweupe wenye kunata unaotokana kwenye mimea iliyshambuliwa. Hii husababisha suke la Mtama kuwa cheusi. Ugonjwa huu hutokea zaidi katika uwanda wa chini hasa pwani. Namna ya kuzuia ni kupanda kwa kubadilisha mzunguko wa mazao na kuchoma mabaki yam tama baada ya kuvuna.

• Uozo wa Mkaa (Charcoal Rot)
Ugonjwa huu husababisha mmea udumae na husababisha ujazo wa mbegu kupungua kwa vile eneo la chini la mmea hudhoofika na kuwa laini. Ugonjwa huu hutokea katika maeneo yote yanayolimwa mtama, yenye mwinuko wa mita 0 – 1500 toka usawa wa bahari na 400 – 500. Ugonjwa huu unazuiwa kwa kubadilisha mazao na kuchoma masalia ya mimea baada ya kuvuna. Ukame, kiwango kikubwa cha Naitrojeni, na kiasi kikubwa cha mimea kwa eneo ni mazingira mazuri ya kusababisha ugonjwa huu.

Mimea Jamii ya Mikunde (KUNDE):

Aina za Kunde:

• Tumaini – Sifa za jumla:
Hukomaa kwa muda wa siku 75 – 90. Aina hii ya kunde husambaa ina maua yenye rangi za zambarau na mbegu zake ni mviringo. Maeneo yanayoshauriwa kupanda ni yenye mwinuko wa mita 0 – 1500 toka usawa wa bahari. Inahitaji udongo mwepesi wenye rutuba na usiotuamisha maji. Kunde hizi hutoa mazao hadi tani tatu kwa hekta moja. Huvumilia virusi vya mozaiki vinavyotokana na wadudu mafuta wa kunde na bakiteria. Aina hii ya kunde ilizalishwa mwaka 1992 na Kituoa cha Utafiti cha Ilonga kwa ushirikiano na Naliendele.

Fahari – Sifa za jumla:
Aina hii hukomaa kwa siku kati ya 75 – 9-0. Mmea husambaa na maua yana rangi ya zambarau. Mbegu zake ni za mviringo. Hustawi maeneo yenye mwinuko wa mita 0 – 1500 kutoka usawa wa bahari. Hutoa hadi tani 3 kwa hekta moja. Huvumilia magonjwa ya CABMV na mabaka. Fahari ilitolewa mwaka 1982 na Kituo cha Utafiti Ilonga kwa kushirikiana na Naliendele.

Vuli – 1 Sifa za Jumla:
Inakomaa kwa siku 55 – 65. Hukua ka kunyooka na kusambaa kidogo. Mbegu zake ni nyekundu na za mviringo. Inastawi vizuri maeneo yenye mwinuko wa mita 0 – 1500 toka usawa wa bahari. Ikipataiwa matunzo mazuri huto hadi tani 2 kwa hekta moja. Vuli – 1 inavumilia CABMV, BP na BB Vuli – 1 ilizalishwa mwaka 1987 kutoka kituo cha utafiti Ilonga.

Vuli – 2 Sifa za Jumla:
Inakomaa baada ya siku 65 – 70 baada ya kupandwa inaota ikiwa imenyooka na kusambaa kidogo. Mbegu zake zina weupe uliofifia na ni mviringo. Aina hii husitawi vizuri maeneo yenye mwinuko wa mita 0 – 1500 kutoka usawa wa bahari. Katika matunzo mazuri aina hii huzalisha hadi tani 3.5 kwa hekta moja. Vuli – 2 huvumilia CABMV, BP na BB Vuli – 1 ilizalishwa mwaka 1987 kutoka kituo cha utafiti Ilonga.

Tafuta%20marafiki

TEKINOLOJIA ZA KI-AGRONOMIA ZINAZOPENDEKEZWA:

• Aina zinazoota kwa kusimama na kukoamaa mapema:
Shamba lilimwe na kusawazishwa vizuri kwa vile mbegu ni ndogo. Aina hii hupandwa katika mvua fupi. Ikibidi zipandwe wakati wa mvua kubwa zipandwe mwezi mmoja kabla ya mvua kwisha, ili zikomae kukiwa hakuna mvua. Panda kwa kutoboa vishomo kwa fimbo. Panda katika nafasi za sm 50 x sm 20, kwa kuweka miche / mbegu 2 kila shimo kiasi cha mbegu kwa hekta ni kilo 20. Jumla ya mimea kwa hekta moja ni 200,000. Hikikisha shamba lako halina magugu kwa wiki sita na baada ya hapo palilia inapobidi. Unaweza kuchanganya na mazao mengine ya kunde kwa mbaazi.
AINA ZINAZOSAMBAA NA KUCHELEWA KUKOMAA:
Lina na kusambaza udongo shambani hadi uwe laini kwa vile mbegu ni ndogo. Aina hii ya kunde hupandwa wakati wa mvua nyingi, na ipandwe miezi miwili kabla ya mvua kumalizika. Panda kwa kutoboa mashimo kwa fimbo / kijiti. Panda kwa nafasi ya sm 75 x sm 20, mbegu moja kwa shimo. Kiasi cha mbegu kwa hekta ni kilo 8. Kiasi cha mimea kwa hekta moja ni 66,666. Shamba lipaliliwe lisiwe na magugu kwa wiki sita. Baada ya hapo palizi ifanyike kama kawaida.

Tafuta%20marafiki

KUDHIBITI WADUDU WAHARIBIFU WA MAZAO JAMII YA MIKUNDE

MUHTASARI:

Wadudu waharibifu wa zao la Kunde wako katika makundi mawili:-

(i) Kundi la kwanza ni la wadudu wanaoshambulia mimea ikiwa shambani. Ina maana mmea hushambuliwa baada ya kuona hali inapokomaa na kutoa mbegu. Kundi la wadudu hawa lina tabia ya kufyonza (Sap = supu) yam mea kwenye majani, matawi, mashina, maua hata mbegu hasa zikiwa changa kama vitunda. Njia hii ndiyo pekee kwa wadudu wa kundi hili kujipatia mlo ili waishi na kuzaliana. Katika kundi la pili kuna wadudu wenye tabia ya kukata mashina na kuangusha mimea michanga na wengine hutafuna majani na maua. Zaidi ya uharibifu katika kula mimea, wadudu wengi ni hifadhi ya viini vya magonjwa ya virusi.

(ii) Kundi la pili nila wadudu waharibifu baada ya mavuno kulekwa ghalani. Athari ya wadudu hawa inapelekea wakulima kupoteza chakula ghalani pia kupunguza chakula ghalani pia kupunguza ubora wa mazao yanapopelekwa sokoni mfano Mahindi yanapofunguliwa soko lake ni duni. Jamii za wadudu na athari zao zinaelezwa katika aya zifuatazo:-

1. KUNDE:
(ii) Toliage heetle (Ootherca mutabilis)
Wadudu hawa hushambulia mimea ya kunde baada ya mbegu kuota (Seedling stage). Wakiwa kwenye hatua ya mdudu kamili (adult stage) hushambulia majani kwa kula sehehmu kati ya vihimili vya jamii (area between leaf veins).
Mashambulizi ya wadudu wengi (haye number hutokea mmea kupoteza majani yote na hatamaye mmea kufa.
Kuzuia jamii ya wadudu hawa:
Dawa za chemikali aina ya enolosulfan, Karate n.k. huongamiza mashambulizi kwa mpulizo mmoja.

(i) Aphiols (Aphis gaccivora)
Hawa ni kati ya wadudu wenye kusababisha hasara kubwa katika zao la kunde. Wanapendelea kula mvunga wa majani (under leaf), sehemu za vishina na hata vitumba (pools) vya mbegu. Athari za mashambulizi: Mmea hudumaa, majani husinyaa na kukunjamana pia hupukutika kabla hayajazeeka hatimaye mmea hufa.

Kuzuia Aphiols: Dawa za chemikali aina ya phosphomiolon na dimethroate kwa cc 40 katika lita 10 za maji.

(iii) Flower thrips (Megalurothrips sjostedti)
Hatua ya mdudu kamili hushambulia maua. Mimea ikishambuliwa sana haizai matunda kwasababu maua yameharibika. Mashambulizi yakiwa makubwa zao lote huangamia.

Kuzuia: Kwa kutumia chemikali aina ya Cypermethrin – kiwango cha cc 40 katika lita 10 za maji.

(iv) Poolborer (Maruca testulalis)
Wadudu hawa hula mvungu wa majani, ganda la shina na vitumba vya mbegu katika hatua ya kukomaa. Athari: Mmea hudumaa, umbo la majani huharibika (olistorted leaves) na hupukutika kabla ya kuzeeka. Mimea mingi hasa michanga hufa.

Uzuiaji: Kwa kutumia chemikali aina ya phosphomidon na dimethoate kwa kiwango cha cc 40 katika lita 10 za maji.
(v) Podsucking bugs (Anoplemenia, Riptortus, dentires, Acanthomia SPP)
Wadudu hawa hushambulia mikunde katika hatua ya kuweka vitumba (pools). Hasara, inayosababishwa, na wadudu hawa hufikia 90%. Madhara makubwa huletwa na hatua ya wadudu kamili (adult stage/ kwa kufyonza “Sap = Supu” ya vitumba teketeke ambavyo husinyaa na kukauka bila kukomaa wala kuwa na mbegu.

Kuzuia: Kwa kutumia chemikali za Endosulfan au dimethoate kwa kiwango cha cc 40 katika lita 10 za maji.

(vi) Cowpea storage weevils (Callosobrunchus macuhates callosobrun ams chinensis).

Mashambulizi ya wadudu hawa wawili huanzia shambani wakati kunde zimekaribia kukomaa. Wadudu hutaga mayai kwenye vitumba vilivyokomaa. Mayai yakiangauliwa, funza hupenya kupitia kwenye matobo yanayosababishwa na wadudu wengine. Funza wakiangaluwa hushambulia mbegu na uharibifu hufikia 70% ya mbegu safi.

Kuzuia: Tumia chemikali aina ya Acteric Super Dust 100 mg za unga wa dawa katika 10 Kg za mbegu safi (Seed grain).

Tafuta%20marafiki

NAMNA YA KUZUIA MAGONJWA YA ZAO LA KUNDE:

Magonjwa hatari yanasababishwa na vimelea vya virusi na vya bacteria aina tabia na uzuiaji wa magonjwa haya ni kama ifuatavyo:-

(i) Cowper aphiol-born mosaic virus:
Ugonjwa huu husababishwa na virusi na hupelekea mkulima kupata hasara ya 13 – 87% ya zao. Dalili za ugonjwa huu ni michrizi ya rangi ya kijani iliyochanganyika na njano au ya ugoro (mosaic & mottling) kwenye majani.
Kuzuia: Kwa kutumia aina za kunde zenye kustamili ugonjwa huu kama Tumaini, Fahari na Vuli.

(ii) Bacterial blight (Xanthomonus vignicola)
Ugonjwa huu hushambulia sana miche na kiasi cha 60% ya miche yote hufa.
Dalili: Majani yaliyoathirika huwa na vidonda vyenye rangi kati ya njano ya chungwa. Katika mashambulizi makubwa vidonda vidogo huungana (merge – coleasce) na eneo kubwa la majani huharibika. Ugonjwa hushamiri katika kipindi cha mvua nyingi (Kifuku) na umwagiliaji kwa juu (Overhead irrigation).

Kuzuia: Tumia mbegu zinazovumilia ugonjwa kama Tumaini, Fahari na Vuli.
(iii) Bacterial bligh (Xanthomonas Spp)
Ugonjwa hushambulia aina ya kunde pori na zinazolimwa.

Dalili: Vidonda vidogo huonekana uvunguni mwa majani. Katika mimea dhaifu (more susceptible) vidonda huungana na kuwa na umbo la duara lenye ukubwa wa: kipenyo cha 1-3 cm. Mwanzoni vidonda huonekana kufutuka mvunguni mwa jani kadiri vinapokomaa huwa na rangi ya kahawia upande wa juu na majani. Baada ya muda vidonda hukauka na hubakisha migonyeo sehemu zilizoathirika. Majani mengi yaliyathirika hubadilika kuwa njano na baadaye huanguka / hupukutika.

Ueneaji: Ugonjwa huenea kwa kasi wakati wa kifuku (mvua nyingi) na umwagiliaji unapokuwa wa juu. (overhead irrigation). Kimelea cha bacteria huyu hudumu kwenye punje (mbegu). Kwa hiyo mbegu za namna hii huota zikiwa na viini vya ugonjwa.

Kuzuia: Kutumia mbegu zenye kustahimili ugonjwa huu kama Tumaini, Fahari na Vuli.

Tafuta%20marafiki

KILIMO CHA MBAAZI:

Kilimo cha Mbaazi kinahusisha jamii 3 maarufu kwa wakulima. Pia kilimo cha mbaazi kimegawanyika katika sehemu 2: Uzalishaji wa mbaazi zinazokomaa haraka (shurterm varieties), uzalishaji wa mbaazi zinazokomaa katika muda wa kati (Medium duration varieties) na muda mrefu (long duration varieties).

JAMII YA MBAAZI:

(i) Komba:
Aina hii iko kwenye kundi la mbaazi zinazokomaa katika kipindi kifupi ikifikia kilele cha kukua (kurefuka) matawi yake hutengeneza umbo mfano wa chaka. Aina hii huchanua maua ya rangi nyekundu na mbegu zake ni mviringo. Aina hii hustawi vizuri katika nyanda za 0 -1900 mita usawa wa bahari. Zenye udongo mwepesi, wenye rutuba ya kutosha hii kukomaa katika siku 120 bada ya kupandwa, mavuno hufikia 4 tons kwa hekta katika awamu. Mbaazi hizi huvumilia ugonjwa wa fussaruim wilt.

Aina hii iliruhusiwa kusambazwa mwaka 1999 na ARI – ILONGA ikiwa ni Makao Makuu ya Tafiti za mbaazi wakishirikiana na Naliendele.

(ii) Tumia aina hii ni ya kundi la mbaazi zinazokomaa katika muda wa kati (medium duration variety)

Huwa na matawi yaliyoelekea juu bakala ya sura ya kichaka (indeferminate), vishada vya maua vinapinda mfano wa pembe za ndovu na mbegu ni nyeupe za duara. Aina hii hustawi vizuri katika nyanda za 0 – 1900 mita toka usawa wa bahari. Udongo uwe wa rutuba ya kutosha na usituamishe maji. Hukomaa siku 140 – 180 baada ya kupandwa (kwa kutegemea muda wa kupanda na hali ya joto. Hutoa mavuno ya 3.5 tani kwa hekta katika awamu (muttiple harvest – not single). Aina hii ni dhaifu kwa kushambuliwa na ugonjwa wa Fussarium. Aina hii iliruhusiwa kusambazwa mwaka 2003 na ARI ILONGA ikiwa ………………… Naliendele

(iii) MALI:
Aina hii iko katika kundi la mbaazi zenye kukomaa katika muda mrefu (long duration variety). Ina matawi yanayoelekea juu. Maua yanasura ya kupinda kama pembe za ndovu na mbegu zake ni nyeupe za umbo la mviringo. Hustawi kwenye vyanda za 500 – 1900 mita toka usawa wa bahari. Udongo uwe wenye rutuba ya kutosha na usituamishe maji. Aina hii hukomaa siku 180 – 270 baada ya kupanda na hutoa mavuno ya 4 tani kwa hekta katika mtindo wa kuvuna kwa awamu (multiple harvert). Aina hii ni dhaifu kwa ugonjwa wa Leaf blight. Iliruhusiwa kusambawa mwaka 2002 na ARI ILONGA ikiwa ……………… Naliendele.

TEKNOLOJIA ZA UZALISHAJI BORA WA MBAAZI:

Uandaaji shamba: Kwa aina inayokomaa katika muda mfupi.
(i) Shamba litifuliwe hadi udongo kuwa laini (fine seedbed muda wa kupanda wakati wa mvua nyingi za kifuku (masika). Pia upandaji unaweza kufanyika kwenye maeneo ya uhakika wa mvua za vuli (short rains areas).

Namna ya kupanda:
Mbegu itafunikwa na udongo katika vipimo vya 75 x 20 cm kwa kuacha miche miwili kila shimo au 50 x 20 cm kwa mche mmoja kila shimo. Mahitaji ya mbegu ya kupanda kwa hekta ni 20 Kg katika shamba lenye miche 2 kila shina na 30 kg kwenye shamba la mche mmoja kwa shimo. Kadirio la jumla ya mimea kwa hekta (plant olensity) ni 133,333 – 200,000.
Matunzo ya zao:
Palizi itafanyike bila kuacha magugu kwa muda wa majuma sita. Baada ya muda huu palizi ifanywe kadri ya magugu yatakayo ota.

Tahadhari: Aina hii haitakiwi kupandwa kimseto (mixed or intercropping).

Uandaaji shamba kwa aina zinazokomaa katika muda wa kati na mrefu.
Shamba lilimwe mpaka udongo ulainike (fine seedbed).
Muda wa kupanda: Mwanzoni mwa masika (kati ya Disemba na Februari). Aina hizi pia sinastawi kwenye maeneo ya uhakika wa mvua za vuli (areas with teliable short rains)
Namna ya kupanda: Upandaji afunike mbegu kwa udongo. Upandaji ni kwa mistari ikiwa ni 100 x 60 cm inapoachwa mimea 2 kila shimo kwa aina inayokomaa katika muda wa kati (medium duration variety). Njia nyingine kwa aina hii ni ya 90 x 60 cm inapoachwa mimea 2 kila shimo katika mseto na Mahindi au Mtama.

Upandaji kwa aina inayokomaa kwa muda mrefu bila mseto 180 – 50 cm kwa kuachwa mmea mmoja kila shimo. Inapopandwa katika mseto na Mahindi, nafasi kati ya mistari ni 90 x 60 cm kwa kuacha mimea 2 kila shimo. Mahitaji ya mbegu ya kupanda ni 5 Kg kwa hekta kwa aina ya kati bila mseto na 6 Kg kwa hekta katika mseto. Aina ya muda mrefu ni 2 Kg kwa hekta isipokuwa kwenye mseto na 7 Kg kwenye mseto na zao lingine.

Kadirio la mimea kwa hekta ni 33,333 bila mseto na 37,000 kwenye mseto. Kwa aina ya mali ni mimea 11,111 kwa hekta bila mseto na 37,000 kwa hekta kwenye mseto na mazao mengine.

Matunzo ya Zao:
Zao lipaliliwe bila kuacha magugu kwa majuma 6 na baada ya hapo palizi ifanywe mara kwa mara ili shamba liwe safi.

Muhimu: Baada ya majuma 6 tangu kupanda, mkulima apande mahindi katika nafasi iliyobaki wazi.

UZUIAJI WADUDU WAHARIBIFU SHAMBANI NA MAGHALANI:

Wadudu waharibifu kwa zao la mbaazi ni wale wenye mtindo wa kufyonza, kupekecha na kubungua.

(i) Sucking bugs (Chavigralla Spp)
Madhara: Jamii hii hushambulia vitumba (pools) na hatima ya mbegu changa hudhurika. Vitumba athirika husinyaa na kudondoka (shriell and abootion). Wadudu hawa ni maarufu katika maeneo yote yaliyonayo mbaazi.

Kuzuia: Kwa kupuliza chemikali aina ya PARETO – VIWANDA (Synthetic pysethroid) Mfano – ambus, decis, endosnlfom, (thiodan) dimethoorte na karate.

(ii) Poolfly: (Mehamogromony za chakosoma)
Madhara: Punje huharibika. Jamii ya wadudu hawa ni katika maeneo mengi yaliyonayo mbaazi

Kuzuia: Kwa kupulizia chemikali aina ya Karate.

Pod borer (Helicoverpe amigena:
Madhara: Mbegu changa kwenye vitumba huliwa na kubakia matundu makubwa maduara. Wadudu hawa hupatikana na sehemu nyingi zizalishazo zao hili.

Kuzuia / Kudhibiti: Kwa kupuliza chemikali aina ya ………, Karate.

Tafuta%20marafiki

KUZUIA MAGONJWA:

Ugonjwa uitwao Fusaariam wilt (Fussarium aolum) ndio wenye kishindo kikubwa cha uharibifu. Husababishwa na aina ya Fangasi (fungus). Kwa jina la Fussarium.

Himaya za vimelea vya fungasi hawa ni kwenye udongo na mbegu (soil and seedborn oilseeds). Vimelea huishi mpaka miaka 3 kwenye mabaki au tabaka za mimea zilizooza kwenye udongo. Ugonjwa hubainika mmea unapokifia hatua ya kuchanua na kutoa vitumba (flowing and pooling stages). Pia ugonjwa unaweza kutokea mapema zaidi mimea ikiwa na umri wa miezi 1 – 2.
Dalili: Mabaka kwenye mimea iliyoharibiwa na ugonjwa huu wakati ikiwa katika hatua ya kutoa maua na vitumba. Dalili nyingine hutokea ndani ya gamba la shina na kwenye matawi makubwa. Sehemu hizi zikichanua na kuwa wazi, huonesha rangi za kahawia, au rangi ya ugoro na weusi kwenye vifereji vya mfumo wa usafirishaji kwa mmea (xylem tissues).

Ugonjwa huu ni maafuru katika maeneo mengi yanayolima mbaazi.
Kuzuia: Kwa kutumia aina zinazovumilia mashambulizi ya ugonjwa kama Mali. Kuacha kupanda aina zenye udhaifu wa kushambuliwa na ugonjwa huu (avoid planting susceptible varieties to the disease).

TEKNOLOJIA KWA MATUMIZI YA MBAAZI:

(i) KUsindika mbaazi na kupata ……… (kihembe). Mbegu zilizokauka hurowekwa usiku kucha halafu kukaushwa juani kwa siku 2. Baada ya kukaushwa mbegu hutolewa maganda (dehulling). Mbegu zilizotolewa maganda kwa utaratibu huu huitwa Daal au “Kihembe” in Swahili).
(ii) Utayarishaji Bangco (Mbaazi maua):
Mbegu hurowekwa usiku kucha halafu huchemshwa mpaka zikaiva. Baada ya kuchemshwa maji humwagwa na mbaazi zilioiva huungwa kwa kutumia vitunguu swaumu, vitunguu maji, nyanya na mafuta. Chembechembe za nazi iliyokunwa huchanganywa na mbaazi zilizoungwa halafu hukorogwa. Baada ya hatua hii mlo ni tayari.

JAMII YA FIWI = Green gram (Vigna unguiculata).
Aina:
(i) Nuru:
Aina hii hukomaa mapema na mbegu zake zina rangi ya kijani inayong’aa hustawi vizuri kwenye nyanda za 0 – 1500 mita juu ya usawa wa bahari.
Muda wa kukomaa ni siku 60 – 65 baada ya siku ya kwanza ya kupanda na mavuno ni tani 1.5 – 1.8 kwa hekta. Aidha hii huvumilia magonjwa ya Scab (Elsinoe phaseoli). Iliruhusiwa kusambazwa mwaka 1977 na ARI – ILONGA Kilosa.

(ii) Imara:
Aina hii inasifika kuwa kukomaa haraka. Mbegu haziungwi na zina umbo pana. Hustawi vizuri kwenye nyanda za 0 – 1500 juu ya usawa wa bahari. Mbegu hukomaa siku 60 – 65 baada ya siku ya kwanza ya kupanda na mavuno ni tani 1.5 – 1.8 kwa hekta. Aina hii huvumilia Scab (Elsinoe phascoli). Iliruhusiwa kusambazwa mwaka 1982 na ARI – ILONGA Kilosa.

TEKNOLOJIA MAHUSUSI KWA UZALISHAJI BORA WA FIWI:

Shamba litifuliwe (lilimwe) mpaka udongo uwe laini. Muda muafaka wa kupanda ni miezi 2 kabla ya kukatika mvua za masika. Upandaji pia hufanyika wakati wa uhakika wa mvua za vuli. Mbegu huzamishwa kiasi kwenye udogo kwa nafasi ya 50 x 20 cm na mimea 2 kila shimo. Mahitaji ya mbegu ya aina ya Nuru kwa hekta ni 10 Kg na aina ya Imara ni 11 Kg. Kadirio la jumla ya mimea kwa hekta ni 200,000.

Utunzaji: Zao lipaliliwe mfurulizo kwa majuma 6 tangu tarehe ya kupanda. Baada ya hapo palizi ifanywe kadiri magugu yanapoot

JAMII YA SOYA: Soybean (Glycine max):

Aina – Uyole Soya 1:
Aina hii huzaa mbegu kubwa zenye rangi ya siaji. Husitawi vizuri kwenye nyanda za 100 – 1800 mita juu ya usawa wa bahari kwenye udongo wenye rutuba ya kutosha usiotuamisha maji. Aina hii hukomaa baada ya siku 127 tangu tarehe ya kupanda, na hutoa mavuno ya 2.5 – 3.0 kwa hekta. Soya hii ni dhaifu kwa ugonjwa wa Bacterial blight. Iliruhusiwa kusambazwa mwaka 2002 na ARI – UYOLE, MBEYA.

TEKNOLOJIA MAHUSUSI KWA UZALISHAJI BORA WA SOYA:

Shamba lilimwe hadi udongo kulainika. Muda wa kupanda ni mwezi wa Januari mwanzoni mwa mvua za masika kwa nyanda za juu Kusini. Zao hili huhifadhi unyevu wakutosha kwenye udogo kipindi chote cha ukuaji.

Upandaji: Mbegu huzamishwa kiasi kwenye udongo. Nafasi ni 50 x 10 cm kwa kuacha mmea mmoja kila shimo 50 x 10 cm kwa kuacha mimea 2 kila shimo. Upandaji wa mbegu kwa hekta ni 25 – 30 Kg na kadirio la jumla ya mimea ni 200,000 kwa hekta. Palizi ifanyike mfululizo kwa majuma 6 tangu tarehe ya kupanda. Baada ya hapo palizi iwe ya kawaida.

Tafuta%20marafiki

🙉🙉🙉Usisahau kushare posti hii kuhusu; Jinsi ya kulima mazao ya mikunde.💯✔ Share facebook, twitter n.k bila kusahau WhatsApp!👍

📚Msomaji wangu mpendwa, leo nimekuandalia 📖 📕Kitabu cha 👋Mbinu za Kilimo Bora✔ Cha Mboga🌿🍅 ambacho nakupa kwa bei ya sawa na bure ya Tsh 2,500/= tuu!🙉🙉🙉 Kina kurasa 100 na utaalamu wa mazao zaidi ya 10📄📄📄. 👉<<Bofya hapa Kuoda>>👈 ili nikutumie kwenye📧 email yako Leo Leo☑ Usikubali Kukosa.👍💪

🐼 Endelea kusoma kuhusu;-🙉

happy-times-smiley-emoticon.gif

.

MBINU-YA-KILIMO-BORA-CHA-MBOGA.jpg

Kina kurasa 100 na utaalamu wa mazao zaidi ya 10

Jipatie 📕Kitabu cha 👋Mbinu za Kilimo Bora✔ Cha Mboga🌿🍅 kwa Tsh 2,500/= tuu.
jua%20zaidi%2C%20dont%20delete

.

vichekesho.jpg

Kina kurasa 270 zenye picha na vichekesho 300+

Jipatie 📕Kitabu cha 😂Vichekesho Vikuu Vikali 👍300+✔ kwa Tsh 2,500/= tuu.
jua%20zaidi%2C%20dont%20delete

.

📰 Posti nyingine👇

📌 FURSA YA UJASIRIAMALI KATIKA KILIMO CHA PAPAI

HEBU CHUKUA KALUKUKETA YAKO, TUFANYE HESABU..!!
Eka moja ya shamba la papai inaweza kuingiza miche 1000-1200(elfu moja hadi elfu na mia mbili)-zile mbegu fupi. Tufanye umepanda miche 1,000. Mti mmoja ukiuhudumia vema unaweza kutoa matunda hadi 120 kwa msimu. Tufanye umetoa matunda 80, tu. Tunda moja kwa bei ya shamba tufanye umeuza bei ya "kutupwa" ya Tsh. 500/= (lakini papai lililoshiba linauzwa hadi Tsh. 3,000/= sokoni). Chukua 500/= mara 80 unapata 40,000/=(elfu arobaini kwa mti mmoja). Sasa chukua 40,000/= zidisha mara 1,000 unapata 40,000,000/=(milioni arobaini). Gharama za kulima papai ekari moja haizidi milioni mbili. Toka kupandwa hadi kuvunwa papai inachukua miezi kumi tu. Tufanye hivi: ukishavuna hii milioni 40 jibane, usiitumie, mwaka unaofuata nenda kapande tena papai ekari 20! Kama kalukuketa yako haisumbui utapata total ya Tsh. Milioni mia nane (800,000,000/=). Hapo nakuruhusu chukua milioni 100 zitumbue kwa raha zako(na mtu yeyote akikuhoji kwa nini unatumbua pesa nyingi namna hiyo? Mwambie Mkulima kaniruhusu!), Then, milioni 200 wekeza tena shambani, halafu milioni 500 weka benki. Naishia hapa kuhusu "kukalukuketi", malizia mwenyewe uone kama utakosa milioni 890 ndani ya miaka mitano. Tuache hayo. Najua utaniuliza, maswali kuhusu soko, hali ya hewa, udongo, mbegu na mengine. Tafadhali hayo maswali tafuta majibu mwenyewe, (nimekuachia home work-usilete uvivu wa kutafuniwa kila kitu). HAPA NDIPO ULIPO MCHAKATO NA TWAPASA TUU PENDA HUU NA SIO FIGUE ZA KALIKULETA

👋soma zaidi kuhusu👉FURSA YA UJASIRIAMALI KATIKA KILIMO CHA PAPAI

📌 UJASIRIAMALI NA CHANZO CHA MTAJI

UJASIRIAMALI NA CHANZO CHA
MTAJI
UJASIRIAMALI
Ni uthubutu au ujaribu wa ufanyaji wa
shughuli yoyote halali na kupitia shughuli
hiyo mtu watu huweza kupata kipato.
MJASIRIAMALI
Ni mtu mwenye yeyote mwenye uthubutu au
kujaribu kufanya shughuli yoyote
halali,ambapo kupitia shughuli hiyo anaweza
kupata kipato ambacho kitamfanya apige
hatua ya kimaendeleo ya kiuchumi.Shughuli
za kijasiliamali zinaweza kuwa za biashara
ya uzalishaji mali au bidhaa.
UMUHIMU WA KUJIFUNZA UJASIRIAMALI
1»Kujenga mtazamo wa kijiasiriamali
pamoja na kuona na kutumia fursa
mbalimbali za kibiashara zilizopo
.Mjasiriamali lazima ajenge uwezo wa
kutumia nyenzo mbalimbali zilizopo katika
kutekeleza majukumu yake kwa kutumia
fursa mbalimbali za kibiashara.
2»>Kuandaa na kusimamia utekelezaji wa
mipango na mikakati ya kibiashara.
Mjasiriamali anahitaji kuwa mbunifu,kuweka
mipango na mikakati ya biashara zake
3»>Kuweka kumbukumbu muhimu na
kuandaa mahesabu ya biashara
4»>Kutumia mbinu rahisi kupata wateja wa
bidhaa au biashara inayofanywa.
5»>Kupata mitaji na kutumia vizuri fedha
na bidhaa za biashara.kuwajengea uwezo wa
nidhamu ya matumizi ya mapato hasa fedha
au bidhaa za biashara
6»>Kutafuta ,kuongoza na kusimamia
wafanyakazi.kuimarisha muundo wa uongozi
katika biashara na usimamizi bora wa
shughuli yenyewe
7»>kutumia wataalamu na washauri kwa
manufaa ya biashara
SABABU ZA KUWA MJASIRIAMALI NA
KUANZISHA MRADI/MIRADI
1-Mradi wako utapunguza gharama za
maisha
2
-Mradi wako utakufanya uwe kiongozi
[watu watakuiga na kufanikiwa].
3-Mradi wako utakufanya upate heshima
katika jamii.Mfano utaweza kujitosheleza
katika mahitaji yako yote -nyumba yako
,usafiri,n.k.
4
-Mradi wako utakuletea afya na uhakika
wa maisha .Mfano:ukipatwa na tatizo
utaweza kujitegemeya kwa sehemu kubwa
badala ya kuitegemea jamii.
5—-Mradi wako utaimarisha upendo kati
yako na wazazi wako kwani hutakuwa
tegemezi na pia utakuwezesha kuwasaidia.
NAMNA AU JINSI YA KUPATA MTAJI
i»Kujiwekea akiba wewe mwenyewe kwa
kujinyima,kula kuvaa na kutoa michango kwa
kujionyesha.
ii»Kucheza mchezo wa kukopeshana na
ndugu?rafiki hasa wale mnaoaminiana
(waaminifu).
iii»Kuomba mkopo kwa ndugu/rafiki
iv»Kuomba mkopo Benki-Unapokopa benki
uwe makini na mradi wako kwani ukishindwa
kurudisha utafilisiwa mali zako.
AINA ZA MIRADI
a»>KILIMO

Kinaweza kuwa kilimo cha Masika

kwa kulima mazao kama
vile:Maharage,Alizeti,Ufuta,Mahindi,Mbaazi
n.k

unashauriwa kulima mazao kama
vile:Uyoga,matunda,Mboga(kabichi,pilipili
hoho,Bilinganya,bamia na Nyanya n.k
b»>UFUGAJI

asili,Nguruwe,Bata mzinga,kuku wa kisasa
(mayai na nyama),Samaki,nyuki n.k
c»>BIASHARA

zinazoweza kufanywa mafano;Kununua
mazao wakati wa mavuno na kuuza
yanapopanda bei,Biashara ya kitaalam
mfano Kliniki,Shule,Biashara ya kuagiza na
kupeleka bidhaa nje.
NAMNA YA KUANZISHA MRADI
i»Ukishapata mtaji tulia na omba ushauri
kwa wazoefu juu ya mradi wako-uwe makini
na watu utakaowaomba ushauri.
ii»Fanya utafiti wa kutosha kuhusu mradi
wako,mfano utafiti wa masoko,usifanye
mradi kwa kuiga (kufuata mkumbo)
iii»Fanya mradi ambao unaupenda
iv»Fanya mradi ambao una ujuzi nao kama
hauna ujuzi nao unaweza kuanza kwa kiasi
kidogo
v»Hudhuria semina za kimaendeleo au
soma vitabu vya kukufanya uelewe namna ya
kuendeleza mradi huo.
vi»Fanya biashara halali na kama kubwa
kidogo inahitaji leseni basi itafute leseni
husika.
MAMBO YA KUZINGATIA ILI KUBORESHA
MRADI WAKO
1»Tafuta ushauri wa kitaalamu kabla ya
kuanza mradi wako
2»Usikate tamaa kwa changamoto/
misukosuko unayoweza kukutana nayo
njiani.
3»Ufanye mradi wako na mambo yote kwa
bidii kubwa
4»Jiwekee malengo ya wiki,mwezi na
mwaka
5»Uwe mbunifu na unayekubali kujifunza
mambo mapya na kukubali kubadilika
KUMBUKA-Soko ni kitu cha muhimu katika
mradi wako kwa sababu mwishoni
ukishapata mavuno yako kwa shughuli za
itahitaji uziuze hivyo kuwa makini na mradi
unaochagua kwa sasa miradi ambayo soko
lake ni rahisi kulipata ni Kuku wa kienyeji,
kuku wa mayai/nyama
matunda,mbaazi,ufuta n,k
Kwa ushauri zaidi uliza kupitia Facebook-
ABDALLAH UMANDE
Email-
moc.liamg|11ednamu#moc.liamg|11ednamu
0769429140
au 0787747217

👋soma zaidi kuhusu👉UJASIRIAMALI NA CHANZO CHA MTAJI

📌 Wanandoa wa Kijapani wakibishana

*Wanandoa wa Kijapan wakiwa wanabishana hadharani*

👋soma zaidi kuhusu👉Wanandoa wa Kijapani wakibishana

📌 Ungekua wewe ndio boss wa huyu jamaa ungempa kazi? Ungemjibu nini?

*Boss*:-kijana unataka nini ndani ya ofisi zangu?
*Jamaa*:-Samahani naomba kazi ya ulinzi ndugu.
*Boss*:-umesoma mpaka wapi?
*Jamaa*:-mpaka form four.
*Boss*:-unajua kingereza?
*Jamaa*:-kwani hao wezi wanakuja na wazungu???.
😅😅😅😅😅😅

👋soma zaidi kuhusu👉Ungekua wewe ndio boss wa huyu jamaa ungempa kazi? Ungemjibu nini?

📌 Wadada acheni hizo

Mfalme Sulemani alikuwa na wake 700 na alichepuka(cheated)na vimada 300 . Mpenzi wako/Mume wako unamfumania na kimada mmoja tu ugomvi na amani imapotea ndani ya nyumba,unasimulia kuanzia padri,mchungaji,ukoo wako mzima,mashoga, stress,vidonda vya tumbo,inapelekea mpaka unaokoka,eti kisa kamuonjesha mmoja☝ sasa akionjesha 700 si utakutwa Mirembe�

👋soma zaidi kuhusu👉Wadada acheni hizo

📌 Mambo ya pesa haya..

MAMBO YA FEDHA AISEE……. Kuna jamaa alipewa shilingi 983628763600/= …acha uvivu, najua hujasoma ni kiasi gani hicho cha fedha na mbaya zaidi hujagundua kwamba katikati ya namba hizo kuna herufi A… safi sana, najua umeangalia tena kuiona hiyo herufi, bahati mbaya hujaiona. 😜😜😜😜😜😜😜

👋soma zaidi kuhusu👉Mambo ya pesa haya..

📌 Je, wajua hili?

JE WAJUA TANZANIA NI NCHI PEKEE AMBAYO WATU WANAPOANZA KUCHAT huanza kwa kiingereza 'morning' na hupiga stor zote kwa kiswahil mwishon humalizia tena kwa kiingereza ' g9t

👋soma zaidi kuhusu👉Je, wajua hili?

📌 Huyu mwanafunzi kweli kiboko

``Ticha: Wa kwanza kujibu swali langu ataenda Home mapema..John kusikia hivyo....Karusha begi la daftari nje.....` **`Ticha akauliza: Nani karusha begi nje!?!`* `John: Mimi..... Kwa herii Mwalimu......` 😂😂,😂😂

👋soma zaidi kuhusu👉Huyu mwanafunzi kweli kiboko

📌 Nilichokifanya kwa rafiki yangu

Nimekuja kwa Rafiki angu kumtembelea kaacha maji jikon yeye kaenda kununua unga. Huku mm nikaongeza maji pale jikon. Kumbe yy aliweka maji saiz ya unga wake peke yke… Sasa hiv TUNAKUNYWA UJI hata hatuongeleshani. Kimbelembele changu kimeniponza.. 😂😂😂😂

👋soma zaidi kuhusu👉Nilichokifanya kwa rafiki yangu

📌 UMETOKA KAZINI UMEKUTA PANYA 6 ndani

UMETOKA KAZINI UMEKUTA PANYA 6 ndani.
Panya wa 1- Anakula Vyet vyako vya degree ya pili.­
Panya wa 2- Anakula cheti chako cha Ndoa
Panya wa 3- Anakula Hati ya kusafiria na safari ni kesho.
Panya wa 4- Anakula Hati ya Nyumba na kiwanja.
Panya wa 5- Anakula Biblia yako.
Panya wa 6- Anakula Kadi ya Kupigia kura( Kitambulisho cha mpiga kura)
UTAANZA KUMPIGA PANYA YUPI???

👋soma zaidi kuhusu👉UMETOKA KAZINI UMEKUTA PANYA 6 ndani

📌 Soma Kisha Jifunze

Soma kisha…… Jifunze…

👋soma zaidi kuhusu👉Soma Kisha Jifunze
happy-bunny-smiley-emoticon.gif

📓 Posti za sasa👇

A Ifahamu Saratani ya Tezi Dume, chanzo, Dalili, Uchunguzi na Tiba

Saratani ya tezi dume inashika nafasi ya tatu kwa kusababisha vifo vinavyotokana na kansa kwa wanaume duniani. Pia ni chanzo kikuu cha vifo vinavyosababishwa na saratani kwa wanaume wenye umri wa miaka 70 na kuendelea. Hata hivyo, satarani ya tezi dume kwa sasa inawapata sana wanaume kuanzia miaka 25. Lakini kabla ya kuendelea mbele hebu kwanza tujue tezi dume ni zipi.
Kama tulivyosema neno saratani ni jina la gonjwa ambalo hutokea wakati chembe chembe za uhai au seli katika sehemu fulani ya mwili zinapoanza kukua bila kufuata utaratibu wa mfumo wa mwili na kutengeneza vijiuvimbe vidogo vidogo. Kwa kawaida seli huwa zinajigawa, kupevuka na baadaye kufa kwa kufuata taratibu za mfumo wa mwili. Lakini seli za saratani hazifuati mfumo huo. Badala ya kufa, zenyewe huishi muda mrefu kuliko chembe chembe za kawaida na wakati huo huo huendelea kutengeneza seli nyingine na kuwa uvimbe wa saratani au tumour.
Tezi dume linapatikana katika mwili wa mamalia dume tu na pale seli katika kiungo hicho zinapoanza kukua bila kufuata utaratibu wa mfumo wa mwili hapo ndipo mtu hupata saratani ya tezi dume. Ugonjwa huu pia hujulikana kama saratani ya kibofu cha mkojo. Saratani ya tezi dume huwapata wanaume tu na hasa wenye umri wa takribani miaka 50 na kuendelea. Kutokana na tafiti mbali mbali, saratani hii imethibitika kushika nafasi ya pili, ukiachia mbali saratani ya mapafu kwa kusababisha vifo vya wanaume wenye umri wa takribani miaka 50 na kuendelea.
Tafiti za Chama cha Saratani cha Marekani (ACS) na cha Afrika Kusini (CANSA) zimebaini kuwa, mwanaume mmoja kati ya sita hupata saratani ya tezi dume katika uhai wake. Kutokana na takwimu za mwaka 2010 za dunia nzima, malaria iliua watu laki tano, kifua kikuu watu milioni 2.1, Ukimwi watu milioni 1.8 na saratani watu milioni 9.9. Kwa mujibu wa takwimu hizo, idadi ya watu waliofariki dunia kutokana na ugonjwa wa saratani ni kubwa ikilinganishwa na ya magonjwa mengine. Dk Emmanuel Kandusi ambaye ni miongoni mwa waathirika wa saratani hiyo, na mwanzilishi wa kampeni ya kuangamiza saratani ya tezi dume nchini Tanzania ya '50 Plus Campaign' anasema kuwa, ugonjwa huu ukitambuliwa mapema huweza kutibika kwa urahisi. Ameongeza kuwa, kutokana na ugonjwa huo kuwa hatari nchini, ifikapo mwaka 2020 unatarajiwa kuua watu milioni 20.

👋soma zaidi kuhusu👉Ifahamu Saratani ya Tezi Dume, chanzo, Dalili, Uchunguzi na Tiba

A Wale wa kupenda kupewa pewa namba za simu soma hii

Unaomba namba ya simu ya mdada af anakunyima ila unalazimisha akupe anaona kuliko muendelee kuongea bora tu akupe anakutajia 071112016 unafuraahi unaondoka unafika nyumbani unajaribu kuipiga but kabla hujapiga unagundua alikutajia tarehe ya leo Wadada acheni hizo 😝😝😝😝🏃�🏃�🏃�🏃

👋soma zaidi kuhusu👉Wale wa kupenda kupewa pewa namba za simu soma hii

A Cheka kidogo, angalia anachosema huyu mchaga

Mchaga baada ya kufa akaulizwa na malaika anayetoa roho: Mangi hapa ni njiapanda kulia ni Mbinguni na kushoto ni Jehanamu, Je unachagua kwenda wapi?

👋soma zaidi kuhusu👉Cheka kidogo, angalia anachosema huyu mchaga

A Usiwe Muongo kwenye mahusiano

Kamwe usianze mahusiano yako kwa kusema
uongo, ipo siku uliyoyaficha yatagundulika,
yamkini ulimficha mwenzako juu ya umri, kipato,
uwezo kifedha, hali ya ndugu, kiwango cha elimu,
makazi yako, kazi yako, uwezo wa familia,
mahusiano yako ya awali, kuwa au kutokuwa na
mtoto, kuwahi au kutowahi kuoa au kuolewa N.k.
Fedheha ya kuumbuka huko mbeleni ni chungu
na yenye majuto sana bora uwe mpole na ukubali
kuwa mkweli mapema. Hakuna maisha magumu
kama kuishi ukijitahidi ku justify ulichowahi
kusema uongo. NA HIYO KWELI ITAKUWEKA
HURU -

👋soma zaidi kuhusu👉Usiwe Muongo kwenye mahusiano

A Msichana wa kazi alitaka mama mwenye nyumba ampandishie mshahara.....

Msichana wa kazi alitaka mama mwenye nyumba ampandishie mshahara….. Mama mwenye nyumba akamwambia msichana ampe sababu tatu za kutaka kupandishiwa mshahara.

👋soma zaidi kuhusu👉Msichana wa kazi alitaka mama mwenye nyumba ampandishie mshahara.....

A Wosia wa mama kwa binti anayeolewa

Wanauliza uko wapi wosia wa mama kwa bintie
anaeolewa? Huu hapa!
Binti yangu, hivi sasa wewe ni mke wa mtu na
karibuni utakuwa mama pia. Mungu amenibariki
nishuhudie jinsi nilivyokufunza kupika na kufanya
shughuli nyingine za nyumbani.
Nilikufundisha jinsi ya kuheshimu mume, na
kutokuwa na hasira zisizo na msingi. Lakini kama
utafanya vinginevyo, hutakuwa binti yangu
niliyekuzaa bali mwanamke mwenzangu.
Binti yangu, unamuona mumeo? Ni gentlemen
haswa! Ila usichukulie faida ya yeye kuwa
gentlemen kumletea mizengwe. Usilete ujinga
dhidi yake. Mwanangu unaona hili kovu kwenye
paji langu la uso? Baba yako ndio alinips hili
kovu.
Alinivumilia muda mwingi sana, ila siku moja
from nowhere nilimuudhi tena, najua halikuwa
lengo lake ila hasira zilimfika hapa akanipiga
mara moja na kunumiza.
Mamii, Wanaume wanachukia pale
unapomwambia "HUWEZI". Anajua anaweza
akafanya zaidi ya hapo lakini anafanya hivyo
kukulinda asikuumize. Binti yangu pale
kutakapokuwepo na kutouelewana, jaribu kunywa
maji, huwezi ukaongea huku maji yapo mdomoni.
Sasa una familia mbili. Una bahati sana mamii,
Vumilia na heshimu familia yako kama ulivyokua
ukifanya hapa. Jifunze kuwakarimu watoto wa
majirani zako, na karibuni watoto wako
wataizunguka meza yenu kwa upendo mkila
pamoja chakula kwa furaha.
Unaliona lile hotpot langu kubwa? Nililinunua
wakati bado sina hata mtoto mmoja, kabla ya
kuwazaa ninyi. Lakini mara kadhaa nilipika
chakula na kulijaza na kula pamoja na watoto
wasio na pa kula.
Jifunze kuwa mkarimu, wakarimu wageni walau
hata kwa maji ya kunywa. Usinyanyapae wageni,
usidharau ndugu wa mumeo bali walete kwa
pamoja. Jifunze ku appreciate jitihada ndogo
zinazofanyika na karibuni watajifunza mengi
kutoka kwako na watakupenda.
Leo umevaa shela la harusi, na unaonekana ni
mzuri haswa lakini kuna gauni jingine utalivaa
tena kwa miezi tisa! Gauni la ujauzito. Nami
nililivaa pia.
Pale kutakapokuwa na kutokuelewana, usirudi
hapa nyumbani. Msuluhishe wenyewe huko huko
na jenga nyumba yenye furaha. Nilijenga yangu
na baba yako amekuwa akifurahia mpa

👋soma zaidi kuhusu👉Wosia wa mama kwa binti anayeolewa

A Vijana Albino wafanye nini ili kulinda ngozi yao?

Pamoja na matatizo ya kuona, ngozi ya Albino ni rahisi sana
kudhurika kwa mionzi ya jua. Hatima yake ikiwa ni uwezekano
mkubwa wa kupata saratani ya ngozi. Hivyo basi, kila Albino
anashauriwa daima kujikinga dhidi ya mionzi ya jua kwa kuvaa
nguo za mikono mirefu, kuvaa kofia pana, kuvaa miwani ya jua na
kwa wale wenye uwezo kujipaka mafuta maalumu yanayosaidia
kukinga ngozi dhidi ya mionzi ya jua.

👋soma zaidi kuhusu👉Vijana Albino wafanye nini ili kulinda ngozi yao?

A Mizigo tuliyoibeba ambayo haina faida

1.💥Umejipa jukumu la kuwa "mpelelezi" wa maisha ya wengine na umesahau maisha yako.

👋soma zaidi kuhusu👉Mizigo tuliyoibeba ambayo haina faida

A Nini kinachokufanya udhani utashindwa sasa

Kwa mujibu wa Biologia, baada ya tendo la kukutana kimwili takribani mbegu milioni 200 hadi 300 hutolewa na mwanaume…halafu zote huanza kupiga mbizi kuogelea kwenye njia safarini kukutana na yai la kike.

👋soma zaidi kuhusu👉Nini kinachokufanya udhani utashindwa sasa

A Kujichua kwa wanawake

HASARA NA FAIDA ZA MWANAMKE
ALIYEZOEA KUPIGA PUNYETO.
Kujichua au kujichezea (kupiga puli au punyeto)
sio kwa wanaume tu bali hata wanawake
wanafanya hivyo ila wengi wao huwa hawako
huru kulizungumzia au kukili kuwa wakizidiwa
huwa wanajisaidia…
Wakati mwingine mtu
anashindwa kabisa kupata usingizi mpaka upige
moja-mbili ndio usingizi unakuja au asubuhi
unajisikia mzito kuamka kitandani mpaka upige
moja ndio nguvu zinakuja…hasa kama
umezoea dozi za maana lakini sasa mpenzi
hayupo karibu.
Leo tutaongelea Hasara na faida za kujichua
au kujichezea kwa mwanamke.
HASARA ZA MWANAMKE
ALIYEZOEA KUJICHUA
Kujichua kwa mwanamke kiasili hakuna
madhara yeyote, lakini kama unatumia au
unajingizia
vitu au vifaa Ukeni (Sanamu) zinaweza
kukusababishia maaambukizo, "kutifua" misuli ya
uke na kusababisha uke wako
kulegea, nyama kujitokeza kwa nje.
Ukizoea kutumia Sanamu
kujichua utashindwa kusikia utamu kila
utakapofanya ngono
na mwanaume kwa vile sanamu ni ngumu
japokuwa watu
watakudanganya kuwa ziko na texture kama
uume asilia lakini sio kweli, Mungu aliumba
uume kwa ajili ya kuingia ukeni na sio sanamu.
Mazoea hayo yatakufanya kihisia udhani kuwa
mwanaume hana
uwezo wa kukuridhisha kingono na hivyo
kumuomba akufanye
kwa kutumia sanamu badala ya uume wake
kitu ambacho nitakiita "madhara ya kujichua
kwa kutumia sanamu".
FAIDA ZA KUJICHUA:
1)Kuongezeka kwa hamu ya kufanya mapenzi
kwa vile utakuwa unajua utamu wake.
2)Kujua "vipele vyako viliko".
3)Kutokuusaulisha mwili wako ikiwa uko nje ya
uhusiano au umeamua kuwa single kwa muda.
4)Kuepuka mimba na
maambukizo ya virusi vya
UKIMWI na magonjwa mengine.

👋soma zaidi kuhusu👉Kujichua kwa wanawake

A UBEBESHAJI WA MICHE YA MIKOROSHO

Ubebeshaji miche ya mikorosho ni moja ya mbinu muhimu katika uendelezaji wa zao la korosho kwa sababu ni teknolojia pekee inayohakikisha usahihi wa viwango vya uzalishaji wa aina ya mkorosho uliopandwa.
Kwa kutumia mbegu, huwezi kuwa na uhakika na uzalishaji wa aina ya mbegu ulioitumia kwa sababu kuna uwezekano mkubwa wa mbegu kubadilika tabia na kuwa tofauti na tabia ya mti mama.
Teknolojia ya ubebeshaji inamwezesha mkulima kutabiri mavuno na ubora wa korosho shambani mwake kama ukubwa wa korosho, sura yake, rangi, uzito na sifa zingine kulingana na mti mama.

👋soma zaidi kuhusu👉UBEBESHAJI WA MICHE YA MIKOROSHO

A Ndege ya Tanzania

Kuna maprofesa 40 walipanda AIR TANZANIA ili wasafari. Kabla ndege haijaanza kuondoka, Lilipita tangazo kama ifuatavyo:
Ndugu wasafiri wote, ndege unayotarajia kusafiri nayo imetengenezwa na wanafunzi wa Kitanzania.
Baada ya tangazo maprofesa wote waliteremka isipokuwa mmoja alibaki kwenye kiti chake
Walipomuuliza ni kwanini hakuondoka akajibu kwa haraka na furaha kuwa:
Kama ndege hii imetengenezwa na watanzania, hata kuwaka haitawaka!

👋soma zaidi kuhusu👉Ndege ya Tanzania

A Je, kwa nini watu waanzao kutumia dawa za kulevya hupenda kuendelea kuzitumia?

Hii ndio hasa sababu kwa nini dawa za kulevya ni hatari! Mara unapozizoea unakuwa na ugumu wa kuendesha maisha yako bila dawa za kulevya. Kwa dawa nyingi za kulevya ubongo huzoea kuwepo kwake kwenye damu na dawa zaidi na zaidi huhitajika i ili kuendeleza hali hiyo. Hii i ii ina maana kadri muda unavyoenda ndivyo unavyoongeza kiasi cha dawa za kulevya unachokihitaji.
Pale utakapojaribu kupunguza kiasi cha matumizi ya dawa za kulevya au kuacha kabisa unaweza kupata hali ya kimaumbile au kiakili i i itokeayo kutokana na kuacha kitu ulichozoea. Hali hii inaweza i isiwe ya kufurahisha, yenye kuumiza na pengine hatari kwa maisha yako. Mara mtu anapozizoea dawa za kulevya haiwi tu tabia bali ugonjwa. Watu wengi wanaotegemea dawa za kulevya hawazitumii kwa kujifurahisha bali kuzuia maumivu yasababishwayo na kuacha kitu ulichozoea. Njia nzuri ya kuzuia hali hii ni rahisi: kuwa jasiri na sema HAPANA. Usijaribu dawa za kulevya.

👋soma zaidi kuhusu👉Je, kwa nini watu waanzao kutumia dawa za kulevya hupenda kuendelea kuzitumia?

A Kwa nini vijana wanakatazwa kujamiiana?

Ujana ni kipindi cha mabadiliko kutoka utotoni kuelekea utu uzima, wakati wa kipindi hiki kijana hupata mabadiliko ya kimwili, kiakili na kimtazamo. Mwili na akili hupevuka. Ni kipindi muhimu cha kuweka msingi wa maisha ya baadaye.
Vijana wanakatazwa kujamiiana kwa sababu matatizo mengi yanaweza kutokea kutokana na tendo hilo.
Kwanza kabisa kwa kujihusisha na kitendo cha kujamiiana vijana wanapoteza nguvu na muda ambao wangeweza kutumia kwa shughuli za maendeleo. Kwa mfano, kusoma, kufanya kazi, kushiriki katika shughuli za vikundi katika jamii au kucheza michezo.
Pili, matatizo ya mimba katika umri mdogo ni mengi. Mojawapo ni msichana kufukuzwa shule, au hata jamii kumtenga. Matatizo mengine ni ya kiafya kutokana na mwili wa msichana bado kuwa haujakomaa vyema.
Tatu, vijana wanakuwa bado hawajajiandaa kwa uzazi au kujitegemea. Sababu nyingine ya kuwakataza vijana kujamiiana ni ile ya hatari ya kuambukizana magonjwa ya zinaa ikiwa ni pamoja na Virusi vya UKIMWI. Magonjwa haya ni mabaya sana yanaweza kusababisha maumivu makali, ugumba au hata kifo.
Unapofikiria sababu zote hizo utaona kwamba kujamiiana katika umri mdogo kunaweza kuleta madhara mengi kwa afya yako na malengo yako maishani. Hivyo basi unapokatazwa kujamiiana ni kwa sababu ya matatizo haya. Hata hivyo, kama kwa vyovyote huwezi kuacha kujamiiana, hakikisha kwamba unajikinga wewe na mpenzi wako kwa kutumia kondomu.

👋soma zaidi kuhusu👉Kwa nini vijana wanakatazwa kujamiiana?
miss-you-puppy-smiley-emoticon.gif

Majarida na vitabu kutoka Ackyshine eBook Shop

MBINU-YA-KILIMO-BORA-CHA-MBOGA.jpg

Kina kurasa 100 na utaalamu wa mazao zaidi ya 10

Jipatie 📕Kitabu cha 👋Mbinu za Kilimo Bora✔ Cha Mboga🌿🍅 kwa Tsh 2,500/= tuu.
jua%20zaidi%2C%20dont%20delete

vichekesho.jpg

Kina kurasa 270 zenye picha na vichekesho 300+

Jipatie 📕Kitabu cha 😂Vichekesho Vikuu Vikali 👍300+✔ kwa Tsh 2,500/= tuu.
jua%20zaidi%2C%20dont%20delete

.

big-hug-smiley-face.gif
big-dancing-banana-smiley-emoticon.gif